Przeziębienie w ciąży – czy jest niebezpieczne? Jaki ma wpływ na dziecko?

Przeziębienie w ciąży – jak rozpoznać, co robić?

Przeziębienie (choroba przeziębieniowa) to najczęstsza infekcja górnych dróg oddechowych u kobiet ciężarnych, wywoływana głównie przez rinowirusy, rzadziej przez koronawirusy, adenowirusy czy wirusy paragrypy. Znanych jest ponad 200 typów wirusów powodujących tego typu infekcję. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez kontakt z powierzchniami skażonymi wydzieliną osoby chorej. Okres wylęgania się wirusa wynosi zwykle 1–2 dni, a choroba zazwyczaj przebiega łagodnie i ustępuje samoistnie w ciągu 7–10 dni¹.

Objawy przeziębienia w ciąży:

• katar (sam katar w ciąży może być jednak objawem hormonalnego nieżytu nosa, charakterystycznego dla ciąży, dlatego znaczenie ma obecność innych objawów²);
• niedrożność nosa, uczucie zatkania, kichanie;
• ból gardła, uczucie drapania, suchości;
• kaszel – najpierw suchy, później wilgotny;
• ból głowy, ucisk w okolicy zatok;
• zmęczenie, ogólne osłabienie, złe samopoczucie;
• ból mięśni, dreszcze;
• stan podgorączkowy lub lekka gorączka (lekko podwyższona temperatura w ciąży – do 37,5°C jest naturalnym zjawiskiem).

Przeziębienie czy grypa?

Przeziębienie rozwija się stopniowo, objawy narastają w ciągu 1–3 dni. Grypa zaczyna się nagle – wysoką gorączką, silnym bólem mięśni i znacznym osłabieniem. Obie infekcje mają charakter samoograniczający się, jednak w przeciwieństwie do przeziębienia grypa może powodować powikłania, a kobiety ciężarne znajdują się w grupie ryzyka ciężkiego i powikłanego przebiegu infekcji³.

Co robić przy pierwszych objawach?

Do rozpoznania przeziębienia najczęściej wystarcza ocena objawów, nie trzeba wykonywać testów laboratoryjnych, choć warto, jeśli objawy są nasilone, aby wykluczyć grypę, covida czy zakażenie wirusem RSV. 

Podczas przeziębienia zaleca się:

• odpoczynek, ograniczenie wysiłku;
• nawadnianie organizmu;
• domowe sposoby na przeziębienie w ciąży – np. irygacje nosa i płukanie gardła fizjologicznym roztworem soli (0,9%)⁴;
• unikanie samodzielnego przyjmowania leków – każda przeziębiona kobieta ciężarna powinna skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek preparatów. Niektóre leki działają na płód toksycznie lub teratogennie (uszkadzająco)⁵.

Do lekarza należy się bezwzględnie zgłosić, gdy:

• Pojawia się wysoka gorączka lub temperatura powyżej 38,0°C utrzymuje się ponad 2 dni.
• Objawy się nasilają lub znacznie utrudniają codzienne funkcjonowanie.
• Choroba trwa dłużej niż kilka dni.
• Występują jakiekolwiek niepokojące symptomy, np. ból w klatce piersiowej, duszność, wymioty, krwawienie z dróg rodnych.
• Zmniejsza się ruchliwość płodu lub z jakiegokolwiek innego powodu kobieta niepokoi się o zdrowie dziecka lub swoje.

Czy przeziębienie jest groźne w ciąży?

Przeziębienie w ciąży zazwyczaj ma łagodny przebieg i nie stanowi zagrożenia dla płodu. Objawy takie jak katar, kaszel, ból gardła, ból głowy czy złe samopoczucie wpływają głównie na komfort kobiety ciężarnej. Sama infekcja wirusowa rzadko prowadzi do powikłań ciąży i zagrożenia dla płodu, o ile nie towarzyszy jej silne odwodnienie lub utrzymująca się wysoka gorączka⁶.

Należy jednak odróżnić przeziębienie od grypy. Grypa w ciąży często przebiega ciężko i wiąże się z większym ryzykiem powikłań, takich jak zapalenie płuc i niewydolność oddechowa, a w skrajnych przypadkach także zgon. Zwiększa również prawdopodobieństwo porodu przedwczesnego, wewnątrzmacicznego obumarcia płodu oraz niskiej masy urodzeniowej dziecka⁷. Kobiety ciężarne stanowią jedną z grup najwyższego ryzyka ciężkiego jej przebiegu, dlatego Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników zaleca szczepienie przeciw grypie w każdym trymestrze, najlepiej w drugim lub trzecim⁸.

Co można brać na przeziębienie w ciąży?

Przeziębienie w ciąży leczy się głównie objawowo, a ponieważ wirusów wywołujących tę chorobę są setki, do tej pory nie opracowano na nią skutecznej szczepionki⁹. Szczepienia w ciąży nie obejmują więc takich infekcji, dlatego największe znaczenie ma profilaktyka przeziębienia – unikanie kontaktu z chorymi, higiena, wietrzenie pomieszczeń, zdrowy styl życia i szybka reakcja na pierwsze objawy.

Jakie leki na przeziębienie w ciąży?

Leczenie przeziębienia w ciąży farmakologicznie jest ograniczone, ponieważ wiele substancji czynnych może przenikać przez łożysko i oddziaływać na rozwijający się płód¹⁰. Leki dla kobiet w ciąży na przeziębienie, również te dostępne bez recepty, powinien zalecić lekarz.

Za najbezpieczniejszy lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy w czasie ciąży uznaje się paracetamol – ale stosowany doraźnie (np. przy bólu głowy lub podwyższonej temperaturze), po akceptacji lekarza, w odpowiedniej dawce i maksymalnie krótko¹¹. Inne leki przeciwbólowe w ciąży, preparaty na katar (obkurczające naczynia krwionośne adrenomimetyki i pochodne efedryny), kaszel (np. kodeina) czy leki wieloskładnikowe „na przeziębienie” są w większości przeciwwskazane lub wymagają indywidualnej oceny. Uwagę należy zwracać również na preparaty ziołowe – dla przykładu podbiał może nasilić czynność skurczową macicy prowadzącą do porodu przedwczesnego¹². 

Antybiotyk w ciąży nie jest stosowany podczas przeziębienia, ponieważ infekcja ma charakter wirusowy. Lekarz może go zalecić jedynie w razie potwierdzonego nadkażenia bakteryjnego¹³.

Co na przeziębienie w ciąży: domowe sposoby

Przy łagodnym przeziębieniu warto sięgać po domowe metody, pod warunkiem że są bezpieczne w ciąży i nie zastępują konsultacji lekarskiej, gdy objawy się nasilają. Podstawą pozostaje odpoczynek, sen, systematyczne nawadnianie organizmu i lekkostrawna dieta bogata w warzywa i owoce, w tym naturalne źródła witaminy C i cynku.

Co w ciąży na przeziębienie jest bezpieczne?

• Inhalacje z soli fizjologicznej lub roztworu soli morskiej oraz stosowanie maści z majerankiem, eukaliptusem i mentolem. Pomagają na zatkany nos, rozrzedzają wydzielinę, oczyszczają i nawilżają śluzówkę.
• Napar z lipy – działa napotnie i łagodzi ból gardła¹⁴.
• Miód, cebula, czosnek. W ciąży na przeziębienie mogą pomóc syrop z cebuli czy czosnku i miód (np. do herbaty), które wykazują działanie powlekające, przeciwdrobnoustrojowe i wzmacniające (są źródłem witamin i minerałów). To tradycyjne metody, które mogą pomóc łagodzić objawy, ale ich skuteczność nie została jednoznacznie potwierdzona w badaniach klinicznych¹⁵.
• Imbir świeży lub w naparze, dopuszczalny w ciąży w umiarkowanych ilościach. Działa rozgrzewająco i łagodzi nudności¹⁶.
• Herbata z miodem i cytryną, napoje z dodatkiem imbiru. Dodatkowo nawadniają, rozgrzewają, krótkotrwale łagodzą podrażnienie gardła.

Czego unikać, co stosować ostrożnie?

• Propolis – ze względu na silne właściwości uczulające nie jest zalecany w ciąży¹⁷.
• Liście malin (herbatki) – mogą pobudzać skurcze macicy, dlatego nie powinny być stosowane przez kobiety w ciąży¹⁸.
• Olejki eteryczne, np. eukaliptusowy, miętowy – inhalacje można rozważyć, ale tylko przy użyciu niewielkiej ilości olejku i po konsultacji z lekarzem. Czyste olejki, np. anyżowy, eukaliptusowy, szałwiowy, znajdują się na liście przeciwwskazanych surowców roślinnych w ciąży.
• Zioła pobudzające mięśnie macicy lub o działaniu toksycznym dla płodu – przeciwwskazane są m.in. aloes, piołun, lukrecja, kruszyna, liść szałwii, liść mącznicy, serdecznik czy lubczyk¹⁹.

Suplementy i witaminy na przeziębienie w ciąży

• Witamina C (1000) w ciąży na przeziębienie – wspiera układ odpornościowy i według części badań skraca czas trwania infekcji²⁰.
• Cynk – badania sugerują, że może skrócić czas trwania przeziębienia, ale jego skuteczność w zapobieganiu infekcjom jest niejednoznaczna, a zbyt duże dawki mogą powodować działania niepożądane²¹. Suplementacja zalecana tylko po konsultacji medycznej.

Najlepszym źródłem witaminy C i cynku powinna być dobrze zbilansowana dieta w ciąży – warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty, kiszonki, ryby i nasiona roślin strączkowych. Szczególnie w okresie infekcji przyszła mama powinna zadbać o źródła pokarmowe naturalnych antyoksydantów, żelaza, kwasu foliowego i białka, ponieważ te składniki wspierają procesy odpornościowe i regenerację organizmu. Suplementy uzupełniają jadłospis, ale nie zastępują prawidłowego żywienia.

Leki na przeziębienie w ciąży w zależności od trymestru

Przeziębienie w ciąży może mieć różne skutki w zależności od trymestru, w którym do niego dochodzi. Podobnie jest z leczeniem, które po części jest uzależnione od wieku ciąży.

Przeziębienie w ciąży – 1. trymestr

Przeziębienie w 1. trymestrze ciąży może niepokoić, bo to czas intensywnego rozwoju narządów płodu. Sam katar, kaszel czy ból gardła zazwyczaj nie zagrażają dziecku, ale wysoka gorączka (powyżej 38,5°C) może działać teratogennie – zwiększać ryzyko wad rozwojowych lub poronienia²². Dlatego temperaturę ciała należy kontrolować. Od pierwszych tygodni ciąży przyszła mama powinna konsultować z lekarzem wszystkie przyjmowane produkty lecznicze i suplementy.

Przeziębienie w ciąży – 2. trymestr

Przeziębienie w 2. trymestrze ciąży zwykle przebiega łagodniej i wiąże się z mniejszym ryzykiem dla płodu. Układ narządów jest już ukształtowany, dlatego umiarkowana gorączka sama w sobie nie stanowi zagrożenia. Wyłącznie w drugim trymestrze dopuszczalne jest krótkotrwałe stosowanie ibuprofenu, ale tylko z zalecenia lekarza. FDA odradza jednak stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) już po 20. tygodniu z powodu ryzyka zmniejszenia ilości płynu owodniowego²³. Nadal podstawą leczenia infekcji pozostają odpoczynek, picie płynów i dieta wspierająca odporność.

Przeziębienie w ciąży – 3. trymestr

Podczas przeziębienia w 3. trymestrze ciąży (w tym przeziębienia w 9. miesiącu ciąży) zwykle nie obserwuje się zagrożenia rozwoju płodu, ale infekcja może pogorszyć komfort matki i nasilać zmęczenie, duszność czy bezsenność. Najważniejsze przeciwwskazania dotyczą ibuprofenu i innych NLPZ – w tym okresie mogą one prowadzić do przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego u płodu, małowodzia i zaburzeń krążenia²⁴. Jeśli pojawi się wysoka gorączka, duszność, nasilone skurcze macicy lub inne niepokojące objawy, należy się pilnie skonsultować z lekarzem.

Choć przeziębienie w ciąży rzadko stanowi zagrożenie dla dziecka, to nie zwalnia z ostrożności. Przyszła mama powinna kontrolować gorączkę, unikać samodzielnego przyjmowania leków i reagować, gdy objawy się nasilają. Jeśli cokolwiek budzi niepokój, lepiej skonsultować się z lekarzem niż ryzykować zdrowie swoje i dziecka. Specjalista doradzi także, co brać na przeziębienie w ciąży, aby poprawić jakość życia w tym czasie.

FAQ:

1. Jakie leki na przeziębienie dla kobiet w ciąży?

Na gorączkę i ból najbezpieczniejszy jest paracetamol, ale tylko po konsultacji lekarskiej. Inne leki, także te dostępne bez recepty (np. ibuprofen, leki na katar, kaszel, preparaty złożone), wymagają oceny lekarza lub są przeciwwskazane.

2. Co na przeziębienie dla kobiety w ciąży bez recepty?

Można stosować paracetamol – doraźnie i po konsultacji z lekarzem. Bezpieczne są też niektóre domowe metody, np. płukanie nosa solą fizjologiczną i picie naparu z lipy czy syropu z cebuli. Podstawą leczenia są odpoczynek i nawadnianie.

3. Ile trwa przeziębienie w ciąży?

Przeziębienie u kobiet ciężarnych zwykle mija samoistnie w ciągu 7–10 dni. Jeśli jednak objawy przeziębienia się nasilają lub nie zaczynają ustępować po kilku dniach, konieczna jest wizyta u lekarza.

Bibliografia:

1. Wójcik W., Śliż D., Witamina C w codziennej praktyce lekarskiej – fakty i mity, „Medycyna Faktów” 2019, t. 12, nr 4(45), s. 307–314, https://www.journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/1995 (dostęp 03.11.2025).

2. Antczak A. i in., Stanowisko ekspertów OPZG i PTGiP dotyczące szczepienia przeciw grypie kobiet w ciąży, https://ptwakc.org.pl/wp-content/uploads/2020/09/OPZG_PTGiP_stanowisko_ciaza.pdf (dostęp 04.11.2025).

3. Bauer A. Z. i in., Paracetamol use during pregnancy — a call for precautionary action, „Nature Reviews Endocrinology” 2021, https://www.nature.com/articles/s41574-021-00553-7 (dostęp 03.11.2025).

4. Kuchar E., Odpowiedź na pytanie nadesłane do redakcji portalu „Medycyna Praktyczna”, https://www.mp.pl/pacjent/grypa/lista/62646,jaka-jest-roznica-miedzy-grypa-a-przeziebieniem (dostęp 04.11.2025).

5. Król A., Zastosowanie sterydów i leków łączonych w nieżytach nosa oraz przewlekłych zapaleniach zatok, „Lek w Polsce” 2024, t. 34. nr 401, s. 11–17, https://lekwpolsce.pl/post-67332e645d4ab (dostęp 04.11.2025).

6. Lipiec A., Rapiejko P., Alergia czy przeziębienie – temat wciąż aktualny, „Alergoprofil” 2021, t. 17, nr 3, s. 27–33, https://www.researchgate.net/publication/354991295_Alergia_czy_przeziebienie_-_temat_wciaz_aktualny (dostęp 04.11.2025).

7. Łuczak A., Nowak M., Szałek E., Bezpieczeństwo leków roślinnych w ciąży, „Farmacja Współczesna” 2017, nr 10, s. 140–146, https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2018/01/5.pdf (dostęp 04.11.2025).

8. Nault D. i in., Zinc for prevention and treatment of the common cold, „The Cochrane Database of Systematic Reviews” 2024, nr 5, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11078591/ (dostęp 03.11.2025).

9. Sterczyński R., Przeziębiona kobieta ciężarna, wywiad z dr hab. med. Małgorzatą Świątkowską-Freund, „Medical Tribune” 2015 https://podyplomie.pl/medical-tribune/18102,przeziebiona-kobieta-ciezarna# (dostęp 04.11.2025).

10. Szenborn L., Matkowska-Kocjan A., Grypa u ciężarnych – leczenie i profilaktyka, „Medycyna po Dyplomie” 2010, t. 19, nr 7, s. 98–103, https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/011/153/original/Strony_od_MpD_2010_07-16.pdf (dostęp 04.11.2025).

11. Woroń J., Farmakoterpia w okresie ciąży, o czym należy pamiętać w praktyce, „Anestezjologia i Ratownictwo” 2023, nr 17, s. 127–131, https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2023/09/AiR_2_2023_09.pdf (dostęp 04.11.2025).

Przypisy:

1. A. Lipiec, P. Rapiejko, Alergia czy przeziębienie – temat wciąż aktualny, „Alergoprofil” 2021, t. 17, nr 3, s. 28,

2. A. Król, Zastosowanie sterydów i leków łączonych w nieżytach nosa oraz przewlekłych zapaleniach zatok, „Lek w Polsce” 2024, t. 34. nr 401, s. 15, https://lekwpolsce.pl/post-67332e645d4ab (dostęp 04.11.2025).

3. L. Szenborn, A. Matkowska-Kocjan, Grypa u ciężarnych – leczenie i profilaktyka, „Medycyna po Dyplomie” 2010, t. 19, nr 7, s. 98, https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/011/153/original/Strony_od_MpD_2010_07-16.pdf (dostęp 04.11.2025).

4. R. Sterczyński, Przeziębiona kobieta ciężarna, wywiad z dr hab. med. Małgorzatą Świątkowską-Freund, „Medical Tribune” 2015, https://podyplomie.pl/medical-tribune/18102,przeziebiona-kobieta-ciezarna# (dostęp 04.11.2025).

5. J. Woroń, Farmakoterpia w okresie ciąży, o czym należy pamiętać w praktyce, „Anestezjologia i Ratownictwo” 2023, nr 17, s. 127, https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2023/09/AiR_2_2023_09.pdf (dostęp 04.11.2025).

6. R. Sterczyński, Przeziębiona kobieta ciężarna, wywiad z dr hab. med. Małgorzatą Świątkowską-Freund).

7. L. Szenborn, A. Matkowska-Kocjan, Grypa u ciężarnych, s. 99.

8. A. Antczak i in., Stanowisko ekspertów OPZG i PTGiP dotyczące szczepienia przeciw grypie kobiet w ciąży, s. 2, https://ptwakc.org.pl/wp-content/uploads/2020/09/OPZG_PTGiP_stanowisko_ciaza.pdf (dostęp 04.11.2025).

9. E. Kuchar, Odpowiedź na pytanie nadesłane do redakcji portalu „Medycyna Praktyczna”, https://www.mp.pl/pacjent/grypa/lista/62646,jaka-jest-roznica-miedzy-grypa-a-przeziebieniem (dostęp 04.11.2025).

10. J. Woroń, Farmakoterapia w okresie ciąży, s. 127.

11. A. Z. Bauer i in., Paracetamol use during pregnancy — a call for precautionary action, „Nature Reviews Endocrinology” 2021, https://www.nature.com/articles/s41574-021-00553-7 (dostęp 03.11.2025).

12. R. Sterczyński, Przeziębiona kobieta ciężarna, wywiad z dr hab. med. Małgorzatą Świątkowską-Freund.

13. R. Sterczyński, Przeziębiona kobieta ciężarna, wywiad z dr hab. med. Małgorzatą Świątkowską-Freund.

14. R. Sterczyński, Przeziębiona kobieta ciężarna, wywiad z dr hab. med. Małgorzatą Świątkowską-Freund.

15. A. Łuczak, M. Nowak, E. Szałek, Bezpieczeństwo leków roślinnych w ciąży, „Farmacja Współczesna” 2017, nr 10, s. 141–412, https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2018/01/5.pdf (dostęp 03.11.2025).

16. A. Łuczak, M. Nowak, E. Szałek, Bezpieczeństwo leków roślinnych w ciąży, s. 141–142.

17. R. Sterczyński, Przeziębiona kobieta ciężarna, wywiad z dr hab. med. Małgorzatą Świątkowską-Freund.

18. A. Łuczak, M. Nowak, E. Szałek, Bezpieczeństwo leków roślinnych w ciąży, s. 143.

19. A. Łuczak, M. Nowak, E. Szałek, Bezpieczeństwo leków roślinnych w ciąży, s. 141–142.

20. W. Wójcik, D. Śliż, Witamina C w codziennej praktyce lekarskiej – fakty i mity, „Medycyna Faktów” 2019, t. 12, nr 4(45), s. 311–312, https://www.journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/1995 (dostęp 03.11.2025).

21. D. Nault i in., Zinc for prevention and treatment of the common cold, „The Cochrane Database of Systematic Reviews” 2024, nr 5, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11078591/ (dostęp 03.11.2025).

22. R. Sterczyński, Przeziębiona kobieta ciężarna, wywiad z dr hab. med. Małgorzatą Świątkowską-Freund.

23. J. Woroń, Farmakoterapia w okresie ciąży, s. 130.

24. J. Woroń, Farmakoterapia w okresie ciąży, s. 130–131.