Ból krocza w ciąży – jak go złagodzić?

Ból krocza w ciąży: najważniejsze informacje

Ból krocza w ciąży oznacza dyskomfort w okolicy spojenia łonowego i miednicy. Najczęściej pojawia się podczas chodzenia, wstawania lub długiego siedzenia. Zwykle nasila się w końcowych tygodniach ciąży, kiedy zmiany hormonalne i rosnąca masa macicy najbardziej obciążają struktury miednicy.

Dlaczego krocze w ciąży boli?

Najczęstsze przyczyny fizjologiczne:

• działanie hormonów ciążowych (relaksyna), które rozluźniają więzadła miednicy;
• obniżanie się główki dziecka pod koniec ciąży;
• zmiana postawy ciała – przesunięcie środka ciężkości, pogłębienie lordozy;
• zwiększenie masy ciała i obciążenia stawów.

Inne możliwe przyczyny:

• rozejście spojenia łonowego (>10 mm);
• infekcje układu moczowo-płciowego;
• przewlekłe bóle krzyżowo-lędźwiowe związane z przeciążeniem kręgosłupa.

Jak rozpoznać rozejście spojenia łonowego:

• bardzo silny ból w okolicy krocza i spojenia łonowego przy każdym ruchu;
• trudności z chodzeniem, „kaczy chód”;
• promieniowanie bólu do pachwin i krzyża;
• ból przy wstawaniu lub obracaniu się w łóżku;
• dodatni objaw Trendelenburga (opadanie miednicy podczas stania na jednej nodze).

W takiej sytuacji potrzebna jest szybka konsultacja lekarska.

Pilnie skonsultuj się z lekarzem te objawy:

• nasilony ból w kroczu;
• nagłe problemy z chodzeniem;
• plamienie lub krwawienie (każde krwawienie w ciąży wymaga konsultacji lekarskiej);
• silne skurcze;
• gorączka;
• nasilony ból brzucha.

Jak sobie pomóc?

Łagodzenie fizjologicznego bólu:

• lekka aktywność fizyczna – spacery, pływanie, joga, pilates;
• ćwiczenia oddechowe i rozciągające po konsultacji z fizjoterapeutą;
• zmiana pozycji, unikanie długiego siedzenia;
• odpoczynek na boku z poduszką między kolanami;
• pas podtrzymujący miednicę (po zaleceniu specjalisty);
• taping.

Codzienny ruch w ciąży zmniejsza dolegliwości bólowe miednicy i poprawia komfort dnia. Przyszłym mamom zaleca się m.in. pływanie, które odciąża stawy i rozluźnia napięte mięśnie, oraz jogę, która łagodzi ból dzięki delikatnemu rozciąganiu.

Postępowanie przy rozejściu spojenia łonowego:

• rehabilitacja i odpoczynek;
• pas stabilizujący;
• unikanie dźwigania;
• czasem leki przeciwbólowe zalecone przez lekarza.

Ważne:

• U większości kobiet ból krocza ma charakter fizjologiczny i wiąże się z przygotowaniem organizmu do porodu.
• Silny, narastający ból utrudniający chodzenie wymaga pilnej konsultacji.
• O dolegliwościach warto poinformować lekarza prowadzącego – specjalista może zalecić m.in. fizjoterapię.

Ból krocza w ciąży przy chodzeniu (i nie tylko) – charakterystyka dolegliwości

Ból krocza w ciąży najczęściej pojawia się podczas chodzenia, długotrwałego siedzenia, wstawania lub nadmiernego wysiłku fizycznego. Przyszła mama może odczuwać go różnie – jako dyskomfort, uporczywe kłucie, pobolewanie, uczucie rozpierania lub ucisk w miednicy, który niekiedy promieniuje do bioder czy pachwin. Dolegliwości zazwyczaj mijają samoistnie, po odpoczynku lub zmianie pozycji. Jeżeli są bardzo uciążliwe, należy pilnie skonsultować się z lekarzem (a niezależnie od nasilenia warto o nich wspomnień podczas wizyty kontrolnej).

Co oznacza ból krocza w ciąży – przyczyny dolegliwości

U większości przyszłych mam ta dolegliwość pojawia się dopiero pod koniec ciąży, ale niektóre kobiety zgłaszają ból krocza już w pierwszych tygodniach. Z reguły ma on podłoże fizjologiczne, naturalne. Wynika ze zmian w tkance łącznej, strukturach kostno-chrzęstnych i stawach, które zachodzą pod wpływem hormonów ciążowych – przede wszystkim relaksyny i steroidowych hormonów płciowych.

Ból krocza w 3. trymestrze

Problem zwykle pojawia się w ostatnich tygodniach przed rozwiązaniem (większość przyszłych mam zgłasza ból krocza w 9. miesiącu ciąży) i jest związany z przygotowywaniem się organizmu do porodu. Produkowane hormony ciążowe (zwłaszcza wspomniana już relaksyna) rozluźniają więzadła macicy, stawy krzyżowo-biodrowe oraz tkankę kostno-chrzęstną miednicy. Proces ten u części kobiet może powodować ból pachwin, krocza czy miednicy.

W trzecim trymestrze ciało stopniowo przygotowuje się do rozwiązania. Oprócz rozluźniania struktur miednicy dojrzewa szyjka macicy, a główka dziecka stopniowo obniża się w kierunku kanału rodnego. To procesy umożliwiające rozpoczęcie akcji porodowej i dalsze etapy porodu.

Oddziaływanie relaksyny na struktury miednicy

Powodem zmian w strukturach tkanki łącznej i kostno-chrzęstnej jest przede wszystkim działanie relaksyny. Zadaniem tego hormonu jest rozluźnienie więzadła (spojenia) łonowego i ułatwienie porodu¹. Skutkiem tego bywa jednak zwiększenie ruchomości w stawach miednicy, które może powodować dolegliwości bólowe. 

Wpływ zatrzymania wody na stawy i kręgosłup

Do rozluźnienia chrząstek spojenia łonowego, a także stawów krzyżowo-biodrowych i krążków międzykręgowych dochodzi również wskutek gromadzenia się wody w organizmie. Zmniejszona elastyczność krążków i więzadeł międzykręgowych może zaburzać postawę ciała oraz powodować przewlekłe dolegliwości bóloweodcinka krzyżowo-lędźwiowego kręgosłupa². Przyszła mama cierpi wówczas zwykle na bóle i w kroczu, i w krzyżach. Ból pojawia się zwykle w trakcie chodzenia lub długotrwałej pozycji siedzącej.

Inne przyczyny bólu krocza pod koniec ciąży

Poza tym istnieje jeszcze kilka innych możliwych przyczyn bólu krocza w ostatnim czasie ciąży. Należą do nich m.in. uciskanie macicy na spojenie łonowe (opadający brzuch, ból spojenia łonowego) czy infekcje układu moczowo-płciowego (zwykle z towarzyszącymi objawami takimi jak uczucie pełności pęcherza, skąpe oddawanie moczu). Nienasilony ból krocza przed porodem, czyli po 36. tygodniu ciąży, jest z regułu spowodowany uciskiem główki dziecka. 

Rozejście spojenia łonowego

Niestety zdarza się również, że ból krocza w ostatnim okresie ciąży jest objawem rozejścia spojenia łonowego. 

Rozejście spojenia łonowego jest spowodowane zbyt intensywnym rozluźnianiem się tkanki kostno-chrzęstnej miednicy, a dokładniej chrząstkozrostu między prawą a lewą kością łonową. Charakterystycznymi jego objawami są bardzo silny ból krocza podczas chodzenia oraz trudności z poruszaniem się (tzw. kaczkowaty chód). Rozejście spojenia łonowego utrudnia lub uniemożliwia poród siłami natury.

Nadmierne rozejście spojenia łonowego i nasilenie objawów podczas porodu stanowi ryzyko dla zarówno matki, jak i dziecka – może stanowić wskazanie do wykonania cięcia cesarskiego. Z jednej strony już sam ból hamuje akcję porodową, a z drugiej poród może jeszcze powiększyć rozwarcie spojenia i uszkodzić więzadła stawów krzyżowo-biodrowych. Często jednak kobiety w takiej sytuacji z powodzeniem rodzą siłami natury, a objawy rozejścia spojenia łonowego ustępują w kilka dni po porodzie. Z reguły cesarskie cięcie zaleca się dopiero wówczas, gdy spojenie rozeszło się na szerokość powyżej 40 mm³.

Kiedy dochodzi do rozejścia spojenia łonowego i jakie są jego objawy?

Spojenie łonowe jest tzw. chrząstkozrostem – łączy kości łonowe i zamyka przedni łuk obręczy miednicy. Ma ogromne znaczenie dla dynamiki chodu. Pod wpływem relaksyny w ostatnim trymestrze ciąży rozszerza się zwykle do 6–8 mm. Jeślirozszerzy się bardziej – granicą jest 10 mm – dochodzi do patologii określanej jako rozejście spojenia łonowego⁴.

Objawy rozejścia spojenia łonowego pojawiają się najczęściej w 36.–38. tygodniu ciąży. Są nimi:

• ból w okolicy spojenia łonowego (ból krocza), często promieniujący do pachwin i okolicy krzyżowych kręgosłupa, który utrzymuje się przez cały dzień i utrudnia lub uniemożliwia codzienne funkcjonowanie; nasilają go:
  • chodzenie,
  • napinanie mięśni brzucha,
  • wstawanie,
  • przewracanie się na boki (zmiana pozycji podczas leżenia),
  • stanie na jednej nodze;
• uczucie niestabilności miednicy, bioder, a czasem także całego odcinka lędźwiowego kręgosłupa;
• tzw. kaczy chód (m.in. kołysanie się na boki, utrudnione wchodzenie po schodach);
• bolesne oddawanie moczu;
• dodatni objaw Trendelenburga⁵ (opadanie miednicy podczas stania na jednej nodze: po stronie przeciwnej).

Ból krocza w ciąży – 1. trymestr

U niektórych kobiet ból krocza pojawia się już w pierwszym trymestrze, a u wielu – w drugim. To właśnie wówczas następują najszybsze i największe zmiany, do których należą:

• zmiana statyki ciała: przesunięcie środka ciężkości do przodu;
• zwiększenie obwodu brzucha;
• pogłębienie krzywizny lędźwiowej kręgosłupa;
• zmiany hormonalne i wzrost metabolizmu (stąd m.in. nieco wyższa temperatura w ciąży);
• rozluźnienie więzadeł krzyżowo-lędźwiowych, spojenia łonowego i odcinka lędźwiowego kręgosłupa⁶.

Nienasilony ból w kroczu czy odcinku krzyżowo-lędźwiowym kręgosłupa w pierwszym i drugim trymestrze nie powinien stanowić powodu do niepokoju. Również jest związany z działaniem hormonów ciążowych oraz przygotowywaniem się ciała kobiety do systematycznego powiększania się macicy. Ból krocza na początku ciąży przypomina ten, który występuje przed menstruacją.

Czy ból w kroczu w ciąży jest groźny?

Nienasilony ból krocza w ciąży z reguły jest objawem fizjologicznym, który – mimo że bywa uciążliwy – zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Warto jednak powiedzieć o nim lekarzowi prowadzącemu ciążę i poprosić o konsultację ortopedyczną lub fizjoterapeutyczną. Specjaliści mogą zaproponować ćwiczenia, które przyniosą ulgę. Pilnej konsultacji medycznej wymagają natomiast wyżej opisane objawy rozejścia spojenia łonowego – czyli przede wszystkim niemijający silny ból i trudności w chodzeniu.

Do lekarza lub szpitala (na szpitalny oddział ratunkowy) należy się udać także wtedy, gdy bólowi krocza towarzyszą inne objawy, takie jak:

• plamienie lub krwawienie (SOR);
• skurcze macicy (SOR);
• ból w podbrzuszu (umiarkowane i silne bóle brzucha w ciąży zawsze należy zgłosić lekarzowi);
• gorączka.

W takiej sytuacji konieczne jest natychmiastowe wykonanie badania ultrasonograficznego (USG w ciąży) oraz kardiotokograficznego (badanie KTG).

Jak złagodzić ból krocza?

Jeśli ból krocza wywołało rozejście spojenia łonowego, to należy wdrożyć leczenie, które ustalają lekarze: położnik i ortopeda. Przeważnie przyszła mama wykonuje ćwiczenia fizjoterapeutyczne, w niektórych przypadkach stosuje specjalny pas ortopedyczny (podtrzymujący), a ponadto odpoczywa i unika podnoszenia ciężkich przedmiotów. W skrajnych przypadkach lekarz może zlecić ciężarnej przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. W rzadkich przypadkach po porodzie trzeba przeprowadzić zabieg chirurgiczny.

Na ból wywoływany przez zmiany hormonalne i związane z nimi zmiany anatomiczne również warto zareagować – można mu w pewnym zakresie przeciwdziałać. Do najczęstszych metod należą w tym przypadku:

• Łagodna aktywność fizyczna i regularne ćwiczenia – rozciągające, uelastyczniające mięśnie miednicy i krocza oraz oddechowe. Badania pokazują, że u ciężarnych uprawiających aktywność fizyczną (stosowną do stanu: skonsultowaną z lekarzem) częściej ciąże kończą się w wyznaczonym terminie, a porody mają fizjologiczny i szybszy przebieg⁷. Za bezpieczne w tym czasie aktywności uważa się m.in. spacery, pływanie, jogę, pilates czy aqua fitness⁸. Aktywność pozytywnie wpływa na przebieg ciąży i samopoczucie, łagodzi bóle kręgosłupa i inne dolegliwości ciążowe.
• Unikanie nadmiernej aktywności fizycznej – przyszła mama nie może się jednak przeciążać, a jeśli ćwiczenia nasilają dolegliwości, to powinna się skonsultować z lekarzem prowadzącym i ortopedą/fizjoterapeutą. W ciąży należy zrezygnować ze sportów ekstremalnych i wszelkich aktywności wiążących się ze zwiększonym ryzykiem urazu (np. jazda na rowerze niestacjonarnym).
• Unikanie długotrwałego przebywania w tej samej pozycji, zwłaszcza siedzącej czy stojącej (należy zmieniać obciążenie kończyn).
• Zapobieganie cukrzycy ciążowej – wiąże się ona z powikłaniami takimi jak dystocja barkowa, która zwiększa ryzyko urazów i rozejście spojenia łonowego oraz inne uszkodzenia macicy, pochwy, krocza czy też pęcherza moczowego⁹. W profilaktyce cukrzycy ciążowej ważną rolę odgrywają dieta oraz aktywność fizyczna, które zapobiegają nadmiernemu przyrostowi masy ciała i rozwojowi zaburzeń gospodarki cukrowej.

FAQ:

1. Co oznacza ból krocza przy chodzeniu w ciąży?

Najczęściej ból krocza w ciąży, nasilający się przy chodzeniu, wynika ze zmian fizjologicznych: rozciągania się wiązadeł macicy, a w trzecim trymestrze (pod koniec ciąży) także uciskania główki dziecka. Bardzo silny ból bywa objawem rozejścia spojenia łonowego.

2. Czym jest rozejście spojenia łonowego?

U każdej kobiety ciężarnej spojenie łonowe nieco się rozszerza, natomiast jeśli poszerzy się do wartości powyżej 10 mm, następuje tzw. rozejście spojenia łonowego. Zwykle objawia się ono bardzo silnym bólem i trudnościami w chodzeniu: należy się pilnie skonsultować z lekarzem.

3. Ból krocza w ciąży – jak złagodzić?

Jeśli jest to ból wynikający ze zmian fizjologicznych, to pomóc mogą odpowiednie ćwiczenia (warto poprosić o konsultację ortopedyczną i fizjoterapeutyczną). Gdy doszło do rozejścia spojenia łonowego, zwykle konieczne jest noszenie specjalnego pasa, wykonywanie ćwiczeń i odpoczynek, czasem farmakoterapia.

Bibliografia:

1. Shnaekel K., L., Magann E. F., Shahryar A., Pubic Symphysis Rupture and Separation During Pregnancy, „Obstetrical & Gynecological Survey” 2015, nr 70(11), https://journals.lww.com/obgynsurvey/abstract/2015/11000/pubic_symphysis_rupture_and_separation_during.19.aspx (dostęp 10.12.2025).

2. Domińska K., Relaksyna – hormon ciążowy zaangażowany w proces nowotworzenia, „Ginekologia Polska” 2013, nr 2, s. 126–130, https://publicum.umed.lodz.pl/info.seam?id=AMLf58e1056d4eb461cb748862ced612876 (dostęp 11.12.2025).

3. Dudko S., Kiedy rozejście spojenia łonowego wymaga cięcia cesarskiego? Wskazania ortopedyczne do cięcia cesarskiego, Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu Wydziału Nauk Medycznych w Katowicach Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, https://poitr.pl/attachments/article/623/dudko-krakow-2019.pdf (dostęp 11.12.2025).

4. Fraś M. i in., Styl życia kobiet w ciąży, „Hygeia Public Health” 2012, nr 47 (4), s. 412–417, http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2012/hyg-2012-4-412.pdf (dostęp 11.12.2025).

5. Krahel M. i in., Aktywność fizyczna w ciąży – wybrane aspekty, „Zeszyty Naukowe Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku” 2021, t. 1, s. 267–279, https://ppm.umb.edu.pl/docstore/download/UMB88c479f0a91b44de8d5f3473866b0217/0000067197+.pdf?entityType=article (dostęp 11.12.2025).

6. Piekarska A. i in., Rehabilitacja w ciąży… i boli mniej, „Sztuka Leczenia” 2019, nr 1, s. 65–71, http://www.sztukaleczenia.pl/pub/2019/1/sztuka-leczenia-2019-01-04.pdf (dostęp 11.12.2025).

7. Połocka-Molińska M. i in., Wpływ masy ciała matki na przebieg ciąży, porodu oraz stan noworodka, „Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu” 2017, nr 4 (53), s. 450–461, http://www.przeglad.ump.edu.pl/uploads/2017/4/4_53_2017.pdf#page=60 (dostęp 11.12.2025).

Przypisy:

1. K. Domińska, Relaksyna – hormon ciążowy zaangażowany w proces nowotworzenia, „Ginekologia Polska” 2013, nr 2, s. 125, https://publicum.umed.lodz.pl/info.seam?id=AMLf58e1056d4eb461cb748862ced612876 (dostęp 11.12.2025).

2. M. Krahel i in., Aktywność fizyczna w ciąży – wybrane aspekty, „Zeszyty Naukowe Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku” 2021, t. 1, s. 271, https://ppm.umb.edu.pl/docstore/download/UMB88c479f0a91b44de8d5f3473866b0217/0000067197+.pdf?entityType=article (dostęp 11.12.2025).

3. S. Dudko, Kiedy rozejście spojenia łonowego wymaga cięcia cesarskiego? Wskazania ortopedyczne do cięcia cesarskiego, Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu Wydziału Nauk Medycznych w Katowicach Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, s. 34, https://poitr.pl/attachments/article/623/dudko-krakow-2019.pdf (dostęp 11.12.2025).

4. K. L. Shnaekel., E. F. Magann, A. Shahryar, Pubic Symphysis Rupture and Separation During Pregnancy, „Obstetrical & Gynecological Survey” 2015, nr 70(11), https://journals.lww.com/obgynsurvey/abstract/2015/11000/pubic_symphysis_rupture_and_separation_during.19.aspx (dostęp 10.12.2025).

5. S. Dudko, Kiedy rozejście spojenia łonowego wymaga cięcia cesarskiego?, s. 29–31.

6. M. Krahel i in., Aktywność fizyczna w ciąży, s. 274–275.

7. A. Piekarska i in., Rehabilitacja w ciąży… i boli mniej, „Sztuka Leczenia” 2019, nr 1, s. 70, http://www.sztukaleczenia.pl/pub/2019/1/sztuka-leczenia-2019-01-04.pdf (dostęp 11.12.2025).

8. M. Fraś i in., Styl życia kobiet w ciąży, „Hygeia Public Health” 2012, nr 47 (4), s. 412, http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2012/hyg-2012-4-412.pdf (dostęp 11.12.2025).

9. M. Połocka-Molińska i in., Wpływ masy ciała matki na przebieg ciąży, porodu oraz stan noworodka, „Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu 2017, nr 4 (53), s. 458, http://www.przeglad.ump.edu.pl/uploads/2017/4/4_53_2017.pdf#page=60 (dostęp 11.12.2025).