Ile trwa urlop tacierzyński?

Co to jest urlop tacierzyński?

Choć nazwa „urlop tacierzyński” jest powszechna, nie istnieje w przepisach. To potoczne określenie części urlopu macierzyńskiego, którą matka dziecka może przekazać jego ojcu. Poza nim ojcowie w Polsce mogą jeszcze skorzystać z urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego. 

Urlop tacierzyński – część urlopu macierzyńskiego

Urlop macierzyński przysługuje przede wszystkim matce i trwa 20 tygodni po urodzeniu jednego dziecka, 31 tygodni po urodzeniu dwojga i 33 tygodnie po urodzeniu trojga dzieci. Pierwsze 14 tygodni po porodzie matka musi wykorzystać sama. Z pozostałej części może zrezygnować na rzecz ojca dziecka – i właśnie tą wykorzystywaną przez ojca część nazywa się potocznie urlopem tacierzyńskim. Ojciec opiekuje się wówczas dzieckiem, a matka wraca wcześniej do pracy.

Urlop ojcowski – odrębne prawo ojca

Urlop ojcowski to osobne świadczenie, które przysługuje wyłącznie ojcu i nie pomniejsza urlopu matki. Ojciec może skorzystać z niego również wtedy, gdy matka dziecka obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim. Musi go wykorzystać, zanim dziecko skończy rok.

Urlop rodzicielski – dla obojga rodziców z częścią tylko dla ojca

Po urlopie macierzyńskim rodzicom przysługuje jeszcze urlop rodzicielski, którym dzielą się między sobą i którego część jest zarezerwowana wyłącznie dla ojca. 

Udzielenie urlopu tacierzyńskiego, ojcowskiego czy rodzicielskiego nie zależy od dobrej woli pracodawcy, jest jego obowiązkiem. Jeśli tylko ojciec złoży w terminie poprawny wniosek, ma prawo z takiego urlopu skorzystać.

Ile trwa urlop tacierzyński w Polsce?

• Urlop tacierzyński może trwać do 6 tygodni po urodzeniu jednego dziecka (w przypadku ciąży mnogiej czas się wydłuża). Ojciec kontynuuje urlop przysługujący matce i nie może go przerwać (z wyjątkiem hospitalizacji dziecka) ani podzielić.
• Urlop ojcowski trwa 14 dni. Ojciec wykorzystuje go jednorazowo lub w dwóch częściach po tygodniu.
• Urlopu rodzicielskiego przysługuje łącznie 41 tygodni po urodzeniu jednego dziecka lub 43 w przypadku ciąży mnogiej. Rodzice dzielą tę pulę między siebie, ale 9 tygodni przysługuje wyłącznie ojcu, których nie może on przekazać matce. Urlop można podzielić na maksymalnie 5 części¹.

Kto ma prawo do urlopu tacierzyńskiego/ojcowskiego?

Do urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego ma prawo ojciec zatrudniony na podstawie umowy o pracę, powołania lub mianowania; także wtedy, gdy matka nie ma umowy a pracę, ale odprowadza składkę na ubezpieczenie chorobowe z tytułu np. działalności gospodarczej lub umowy zlecenia. Po wykorzystaniu zasiłku za co najmniej 14 tygodni po porodzie matka może zrezygnować z dalszego pobierania zasiłku, a pracownik-ojciec wykorzystać pozostałą część urlopu macierzyńskiego.

Podobnie wygląda to, jeśli ojciec prowadzi własną firmę lub pracuje na podstawie umowy zlecenia. Jeśli jest objęty ubezpieczeniem chorobowym, to zamiast urlopu otrzymuje zasiłek macierzyński za odpowiadający mu okres.

Ojciec może przejąć pełne uprawnienia matki dziecka, jeśli kobieta zmarła, porzuciła dziecko albo nie może sprawować osobistej opieki nad dzieckiem z powodu niezdolności do samodzielnej egzystencji².

Urlop ojcowski przysługuje wyłącznie ojcom-pracownikom, zatrudnionym na podstawie umowy o pracę.

Czy urlop tacierzyński przysługuje również przy adopcji dziecka?

Tak, na takich samych zasadach. Rodzic, który przyjmuje dziecko na wychowanie, może skorzystać z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, a ojciec może przejąć jego część w takim samym wymiarze, zależnym od liczby przyjętych jednocześnie dzieci. Różnica dotyczy momentu, do którego można skorzystać z urlopu – punktem odniesienia jest nie data porodu, lecz wiek dziecka. 

Gdy rodzic wystąpił do sądu o przysposobienie dziecka, urlop macierzyński przysługuje z reguły do ukończenia przez dziecko 14. roku życia, a w przypadku rodziny zastępczej – do 7. roku życia. Urlop ojcowski po adopcji należy wykorzystać w ciągu 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu, nie później niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia³.

Jak złożyć wniosek o urlop tacierzyński/ojcowski?

Wniosek o urlop macierzyński, ojcowski lub rodzicielski złóż u pracodawcy bądź – jeśli masz swoją działalność lub pracujesz na podstawie umowy zlecenia – w ZUS-ie, jako wniosek o wypłatę zasiłku. Dokument możesz złożyć papierowo lub elektronicznie, ale odpowiednio wcześniej: przepisy narzucają terminy.

• Matka dziecka musi złożyć wniosek o rezygnację z pozostałej części urlopu macierzyńskiego co najmniej 7 dni przed powrotem do pracy.
• Wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego złóż co najmniej 14 dni przed jego rozpoczęciem.
• Wniosek o udzielenie urlopu ojcowskiego złóż nie później niż 7 dni przed planowanym rozpoczęciem.
• Wniosek o urlop rodzicielski (po zakończeniu macierzyńskiego) złóż co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem.

We wniosku podaj swoje dane i okres, na jaki pracodawca ma udzielić Ci urlopu (lub ZUS zasiłku). Do wniosku dołącz:

• oświadczenie o wymiarze urlopu wykorzystanego przez matkę (w przypadku urlopu tacierzyńskiego lub rodzicielskiego);
• oświadczenie matki o rezygnacji z pozostałej części urlopu albo zasiłku macierzyńskiego (w przypadku urlopu tacierzyńskiego);
• oświadczenie, czy korzystałeś już z tego urlopu lub jego części (w przypadku wniosku o urlop ojcowski);
• skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego kopię;
• prawomocne postanowienie sądu o przysposobieniu (w przypadku adopcji).

Jeśli pracodawca dysponuje już danym dokumentem (np. odpisem aktu urodzenia), nie trzeba dołączać go ponownie⁴.

Świadczenia i uprawnienia podczas urlopu macierzyńskiego

• Wysokość zasiłku. Urlop macierzyński i ojcowski jest płatny w 100% podstawy wymiaru, czyli przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy, pomniejszonego o składki finansowane przez pracownika. Za urlop rodzicielski otrzymasz 70% podstawy wymiaru⁵.
• Brak składek od zasiłku. Od zasiłku nie potrąca się składek na ubezpieczenia społeczne ani składki zdrowotnej – pomniejsza go jedynie zaliczka na podatek dochodowy.
• Możliwość dorobienia na rodzicielskim. Urlop rodzicielski możesz połączyć z pracą u swojego pracodawcy w wymiarze do połowy etatu – wówczas proporcjonalnie się wydłuża.
• Ochrona przed zwolnieniem. W czasie urlopu pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę, poza wyjątkami takimi jak likwidacja czy upadłość firmy.
• Prawo do powrotu na to samo stanowisko. Po urlopie pracodawca ma obowiązek dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeśli to niemożliwe – na równorzędnym, z wynagrodzeniem nie niższym niż dotychczasowe⁶.

Tab. Porównanie urlopów, z których może skorzystać ojciec dziecka. Źródło: opracowanie własne.

Urlop	Wymiar dla ojca	Do kiedy wykorzystać	Kto może skorzystać	Zasiłek
Tacierzyński (część macierzyńskiego)	do 6 tygodni (jedno dziecko) lub do 17 tygodni (bliźnięta)	do wyczerpania wymiaru urlopu macierzyńskiego (po obowiązkowych 14 tygodniach matki)	ojciec-pracownik lub odprowadzający składkę chorobową	100%
Ojcowski	2 tygodnie	do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia	wyłącznie ojciec-pracownik	100%
Rodzicielski	41 tygodni (jedno dziecko) lub 43 tygodnie (dwoje i więcej), w tym 9 tygodni wyłącznie dla ojca	do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat	każdy z rodziców (pracownik lub odprowadzają składkę chorobową)	70% (lub 81,5% przy tzw. długim wniosku)

Zmiany w przepisach o urlopie tacierzyńskim 2026

Zasady przyznawania urlopu tacierzyńskiego i ojcowskiego nie zmieniają się w 2026 roku. Trwają jednak prace nad uproszczeniem formalności. Zgodnie z projektowanymi przepisami, gdy zasiłek będzie wypłacał ZUS, rodzic nie będzie już musiał dołączać skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka – Zakład sam pobierze te dane z rejestru stanu cywilnego. Ostatnia istotna zmiana weszła w życie w 2025 roku. Był to uzupełniający urlop macierzyński, czyli dodatkowe uprawnienie dla rodziców dzieci urodzonych przedwcześnie i wymagających hospitalizacji po porodzie.

Praktyczne porady dla ojców korzystających z urlopu tacierzyńskiego

– Wykorzystaj swoje 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Ta część należy wyłącznie do ojca i nie da się jej przekazać matce dziecka – jeśli z niej nie skorzystasz, po prostu przepadnie. – Zaplanujcie kolejność urlopów z wyprzedzeniem. Wnioski składa się od 7 do 21 dni przed rozpoczęciem urlopu, więc ustalcie podział ról odpowiednio wcześnie, żeby uniknąć przerwy między urlopami i konieczności organizacji innej opieki nad dzieckiem. – Po urlopie macierzyńskim możesz od razu wziąć urlop wypoczynkowy. Bezpośrednio po urlopie tacierzyńskim lub ojcowskim masz prawo skorzystać z zaległego i bieżącego urlopu wypoczynkowego7. – Możesz dorabiać. W czasie urlopu tacierzyńskiego lub rodzicielskiego wolno Ci podejmować dodatkową pracę, także u innego pracodawcy – zasiłek się przez to nie obniża. – To, czy jesteście małżeństwem, wpływa formalności. Jako mąż zostaniesz uznany za ojca automatycznie i od razu nabędziesz uprawnienia do skorzystania z urlopów8. Jako partner możesz to zrobić dopiero po ustaleniu ojcostwa, czyli wpisaniu do aktu urodzenia, chociaż masz prawo wystąpić o uznanie ojcostwa jeszcze przed porodem. To może ułatwić formalności w szpitalu, ale poza tym nie wpływa na żadne obowiązki i prawa ojców w ciąży partnerki.

Najczęstsze pytania o urlop tacierzyński:

1. Komu przysługuje urlop macierzyński?

Matce-pracownicy. Po wykorzystaniu przez nią 14 tygodni część urlopu może przejąć ojciec-pracownik. 

2. Kiedy można wykorzystać urlop tacierzyński po narodzinach dziecka?

Najwcześniej po 14 tygodniach od porodu, jeżeli matka rezygnuje z dalszej części urlopu macierzyńskiego. 

3. Czy urlop tacierzyński jest płatny?

Tak. Za ten czas przysługuje zasiłek macierzyński.

4. Czy można dzielić urlop tacierzyński na części? 

Nie w dowolny sposób. Ojciec przejmuje niewykorzystaną część urlopu macierzyńskiego po matce.

5. Jakie dokumenty są potrzebne do urlopu tacierzyńskiego?

Wniosek ojca o urlop oraz oświadczenie matki o rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego. Zwykle potrzebny też odpis aktu urodzenia dziecka. 

6. Czy urlop tacierzyński wpływa na urlop rodzicielski matki?

Nie, urlop tacierzyński jest częścią urlopu macierzyńskiego, a urlop rodzicielski to osobne uprawnienie, którym rodzice mogą się podzielić. 

7. Czy ojciec może wykorzystać urlop tacierzyński w dowolnym momencie?

Nie. Może go wykorzystać tylko wtedy, gdy matka po co najmniej 14 tygodniach wraca do pracy i rezygnuje z pozostałej części urlopu macierzyńskiego.

8. Jak długo trwa urlop tacierzyński po zmianach w przepisach 2026? 

Przy jednym dziecku maksymalnie 6 tygodni jako pozostała część 20-tygodniowego urlopu macierzyńskiego po obowiązkowych 14 tygodniach matki. 

Bibliografia:

1. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Urlop ojcowski, https://www.gov.pl/web/rodzina/urlop-ojcowski (dostęp 15.06.2026). 

2. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2025 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/wnioski-dotyczace-uprawnien-pracownikow-zwiazanych-z-rodzicielstwem-2212186 (dostęp 15.06.2026).

3. Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy, Urlopy i świadczenia związane z macierzyństwem i rodzicielstwem, https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00136 (dostęp 15.06.2026). 

4. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274 (dostęp 15.06.2026).

5. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/swiadczenia-pieniezne-z-ubezpieczenia-spolecznego-w-razie-choroby-i-16837381 (dostęp 15.06.2026).

6. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-rodzinny-i-opiekunczy-16785962 (dostęp 15.06.2026).

Przypisy:

1. Art. 180– 182 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274 (dostęp 29.06.2026).

2. Art. 180 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Art. 29 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/swiadczenia-pieniezne-z-ubezpieczenia-spolecznego-w-razie-choroby-i-16837381 (dostęp 15.06.2026).

3. Art. 183 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

4. § 21 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2025 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/wnioski-dotyczace-uprawnien-pracownikow-zwiazanych-z-rodzicielstwem-22121864 (dostęp 15.06.2026).

5. Art. 31 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych.

6. Art. 177–183 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

7. Art. 163 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

8. Art. 62 Ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-rodzinny-i-opiekunczy-16785962 (dostęp 15.06.2026).