Największe mity o krwi pępowinowej

1. Mit: Bankowanie krwi to usługa tylko dla najbogatszych 

Prawda: Miesięcznie bankowanie krwi kosztuje mniej niż obiad w restauracji

Wielu rodziców myśli, że bankowanie krwi pępowinowej jest procedurą dla wybranych. Wysokie koszty przechowywania komórek macierzystych dziecka są jednym z najczęściej powielanych mitów.

W rzeczywistości bankowanie krwi pępowinowej do 18. roku życia można sfinansować świadczeniem 800+ za okres roku i dwóch miesięcy¹.

• Dla jednego dziecka (w ciąży pojedynczej) jednorazowa opłata wstępna to 199 zł – pokrywa ona koszt zestawu pobraniowego, pobrania i transportu materiału.
• Opłata podstawowa wynosi 10 × 299–699 zł w zależności od pakietu – pokrywa koszty pełnej diagnostyki, preparatyki (przygotowania) materiału i zamrożenia komórek macierzystych. Pakiety różnią się bankowanym materiałem. W najniższym przechowywana jest tylko krew pępowinowa, a w najwyższym także sznur pępowinowy i łożysko.
• Miesięczne koszty bankowania materiału od jednego dziecka wynoszą 59–79 zł².

Polski Bank Komórek Macierzystych (PBKM) często organizuje atrakcyjne promocje (np. pakiet pobraniowy za złotówkę) i konkursy, w których można wygrać bezpłatne bankowanie krwi pępowinowej.

2. Mit: Własna krew pępowinowa jest wykorzystywana w leczeniu białaczki

Prawda: Własna krew pępowinowa nie pomoże dziecku w przypadku białaczki genetycznej, bo ma już uszkodzone komórki

Białaczka rozwija się wskutek zmian genetycznych w komórkach krwiotwórczych. Jeśli zmiana inicjująca chorobę powstała już w życiu płodowym, może być obecna także w komórkach krwiotwórczych znajdujących się w krwi pępowinowej pobranej przy porodzie. Podanie dziecku jego własnych komórek oznaczałoby wtedy podanie mu materiału z tą samą wadą. Dlatego zwykle własna krew pępowinowa jest bezużyteczna w leczeniu białaczki u tego samego dziecka³. W takiej sytuacji potrzebne są zdrowe komórki od innego dawcy. 

Prawda: Krew pępowinowa jest wykorzystywana w leczeniu białaczki i innych chorób u rodzeństwa dawcy

Jeśli między dziećmi występuje zgodność tkankowa (HLA), zdrowe komórki macierzyste z krwi pępowinowej można wykorzystać w leczeniu chorego na białaczkę (lub inną chorobę) brata lub siostry – to tzw. przeszczep allogeniczny. Rodzeństwo ma około 25% szans na pełną zgodność⁴. W razie potrzeby materiał można przetransportować do placówki w ciągu kilkunastu czy kilkudziesięciu godzin.

Prawda: Własne komórki macierzyste mogą być wykorzystane w terapii innych chorób

Komórki macierzyste z krwi pępowinowej mogą posłużyć również w leczeniu dziecka-dawcy. Czy potrzebny będzie materiał własny (przeszczep autologiczny), czy od dawcy (allogeniczny), zależy m.in. od rodzaju choroby i jej zaawansowania. Decyzję o metodzie leczenia podejmuje lekarz prowadzący. Obecnie przeszczepy autologiczne (głównie z własnej krwi obwodowej) wykorzystuje się obecnie m.in. w leczeniu chłoniaków – nowotworów układu odpornościowego⁵.

Obecnie trwają badania nad zastosowaniem krwi pępowinowej także poza chorobami krwi, w medycynie regeneracyjnej i w leczeniu wspomagającym np. mózgowe porażenie dziecięce czy autyzm.

3. Mit: Krew pępowinowa leczy wszystko (w tym autyzm, porażenie mózgowe, każdą chorobę genetyczną)

Prawda: Jako standard medyczny krwiotwórcze komórki macierzyste są obecnie wykorzystywane w terapii około 80 chorób⁶ 

Przeszczep komórek macierzystych z krwi pępowinowej to oficjalna i potwierdzona badaniami metoda leczenia. Jako standard medyczny terapie komórkami macierzystymi stosuje się w leczeniu około 80 chorób. Najczęściej są to schorzenia krwi, układu odpornościowego i przemiany materii, m.in.:

• nowotwory krwi – białaczki i chłoniaki;
• zespoły niewydolności szpiku, np. anemia aplastyczna;
• wrodzone niedobory odporności;
• hemoglobinopatie – talasemia i anemia sierpowata;
• wrodzone choroby metaboliczne.

Krew pępowinowa nie leczy jednak wszystkiego, a wokół części zastosowań więcej jest nadziei niż dowodów.

Komórki macierzyste w leczeniu autyzmu

Wyniki dotychczasowych badań są niejednoznaczne. Podsumowanie danych z kilku badań wykazało poprawę w części ocen nasilenia objawów, ale w całościowej ocenie stanu dziecka nie widać wyraźnej różnicy między pacjentami, którzy otrzymali komórki, a grupą porównawczą⁷. Największe i najlepiej zaprojektowane jak dotąd badanie (180 dzieci) nie potwierdziło skuteczności pojedynczych infuzji, które nie łagodziły istotnie objawów autyzmu ani nie poprawiały umiejętności społecznych⁸. To wciąż terapia badana, a nie standardowa.

Komórki macierzyste w leczeniu porażenia mózgowego

W tym przypadku wyniki są bardziej obiecujące. Duża analiza badań z 2025 roku, obejmująca blisko 500 dzieci, wykazała poprawę funkcji ruchowych po podaniu krwi pępowinowej, większą niż po samej rehabilitacji. Efekt był jednak umiarkowany, najlepszy u młodszych dzieci i przy zastosowaniu wyższej dawki⁹. Metoda wciąż jest w fazie badań.

4. Mit: Ilość krwi pobranej przy porodzie wystarczy tylko dla małego dziecka, dla dorosłego będzie jej za mało

Prawda: Jedna porcja może wystarczyć także dorosłemu, ale zależy to od liczby komórek

Ile komórek uda się pozyskać z pobranego materiału, jest kwestią indywidualną – duża objętość krwi nie zawsze oznacza dużą liczbę komórek. Najczęściej pobiera się około 70 ml krwi pępowinowej. Typowa zamrożona porcja zawiera od 800 mln do 1 mld komórek jądrzastych, z których pochodzą komórki macierzyste¹⁰. 

Przyjmuje się, że minimalna dawka do przeszczepienia to około 20–25 mln takich komórek na kilogram masy ciała biorcy¹¹. Jedna porcja wystarcza przeciętnie dla biorcy ważącego do około 40 kg. Niektóre próbki zawierają jednak znacznie więcej komórek i są przydatne także dla cięższej osoby¹².

Gdy dawka jest za mała, ośrodek może w określonych sytuacjach wykorzystać dwie jednostki krwi pępowinowej lub wybrać inne źródło komórek, np. szpik lub krew obwodową¹³. Rodzice zawsze otrzymują informację, ile komórek jądrzastych i CD34+ zawiera przygotowana próbka.

Okiem położnej: Co, jeśli w pępowinie podczas porodu będzie za mało krwi do pobrania?

Objętość pobranej krwi zależy od indywidualnych czynników, m.in. długości i grubości pępowiny, masy dziecka czy momentu odpępnienia, a częściowo także od techniki pobrania. Całkiem nieudane pobrania zdarzają się rzadko. Nawet mniejsza porcja bywa przydatna, zwłaszcza że obecnie trwają prace nad zatwierdzeniem technologii namnażania komórek z krwi pępowinowej. Banki biorą taką sytuację pod uwagę, np. PBKM po dyskwalifikacji próbki z przyczyn medycznych pobiera tylko opłatę manipulacyjną, a małą próbkę (ale powyżej ustalonego progu) przechowuje na własny koszt. Czy porcja krwi pępowinowej wystarczy dla dorosłego człowieka? To zależy od masy ciała i choroby biorcy. O tym, czy wystarczy jedna porcja, czy trzeba połączyć ją z materiałem z innego źródła, decyduje zespół transplantacyjny podczas planowania leczenia. Nie da się tego przewidzieć po samej preparatyce próbki.

5. Mit: Nie ma sensu bankować krwi pępowinowej, bo komórki macierzyste można pobrać ze szpiku

Prawda: Krew pępowinowa i szpik to różne źródła komórek krwiotwórczych

Źródłami krwiotwórczych komórek macierzystych są szpik kostny, krew obwodowa i krew pępowinowa. Każde z nich ma swoje zalety i ograniczenia, a materiał dobiera się do choroby i potrzeb konkretnego pacjenta.

Zastosowanie krwi pępowinowej jest korzystne zwłaszcza pod dwoma względami:

1. Komórki układu odpornościowego zawarte w krwi pępowinowej są mniej dojrzałe niż w materiale od dorosłego dawcy. Dzięki temu dopuszczalna jest większa różnica zgodności tkankowej, a ryzyko przewlekłej choroby przeszczep przeciw gospodarzowi jest mniejsze¹⁴. 
2. Jeśli przechowywana porcja okaże się odpowiednia dla chorego dziecka lub jego rodzeństwa, bank od razu przekazuje ją do ośrodka transplantacyjnego. Nie trzeba szukać dawcy i organizować pobrania szpiku¹⁵ – tracić cennego czasu, który może wpływać na rokowania.

6. Mit: Proces pobrania krwi pępowinowej kłóci się z ideą naturalnego i aktywnego porodu

Prawda: Krew pępowinową pobiera się dopiero po narodzinach i odpępnieniu dziecka

Pobranie krwi pępowinowej nie wymaga rezygnacji z porodu drogami natury, poruszania się, przyjmowania wybranych pozycji ani innych elementów planu porodu. Materiał można pobrać również po cięciu cesarskim. Procedura rozpoczyna się dopiero po urodzeniu dziecka oraz zaciśnięciu i przecięciu pępowiny. Położna pobiera krew z odcinka pępowiny połączonego z łożyskiem, a nie z organizmu dziecka lub matki¹⁶.

Jeżeli stan zdrowia dziecka lub matki wymaga pilnej interwencji lub z innych przyczyn nie można bezpiecznie wykonać dodatkowej procedury, personel może odstąpić od pobrania. Zgodnie z zaleceniami pozyskanie krwi pępowinowej nie może wpływać na postępowanie położnicze i neonatologiczne¹⁷.

Okiem położnej:Jak wygląda pobranie krwi pępowinowej krok po kroku z perspektywy rodzącej kobiety?

1. Podczas przyjęcia do szpitala przekazujesz personelowi zestaw pobraniowy i informujesz położną, że chcesz zabezpieczyć krew pępowinową. 2. Poród przebiega zgodnie z ustalonym planem lub stosownie do sytuacji. Bankowanie nie wymaga dodatkowych zabiegów podczas porodu ani zmiany pozycji porodowej. 3. Po narodzinach dziecka personel zaciska i przecina pępowinę w czasie wynikającym z sytuacji klinicznej i wcześniejszych ustaleń dotyczących odpępnienia. Dziecko może pozostać przy Tobie.  4. Położna dezynfekuje część pępowiny połączoną z łożyskiem, wkłuwa igłę do żyły pępowinowej i zbiera pozostałą krew do specjalnego worka. Pobranie trwa zwykle kilka minut. 5. Położna zabezpiecza zestaw i wypełnia dokumentację. Kurier odbiera i przewozi materiał do laboratorium banku. Czy pobranie krwi pępowinowej szkodzi dziecku? Nie. Po odpępnieniu dziecko nie jest już połączone z fragmentem pępowiny, z którego pobiera się materiał. Igła nie dotyka jego ciała. Dziecko nie czuje wkłucia i nie traci swojej krwi. Pobranie nie wymaga też nakłucia matki, poza osobnym pobraniem jej krwi do badań wymaganych przez bank. O tym, jak z perspektywy położnej wygląda pobranie krwi pępowinowej, opowiada też Natalia Barska, położna ze Szpitala Specjalistycznego im. Św. Rodziny w Warszawie – przeczytaj wywiad Co myśli położna o krwi pępowinowej.

7. Mit: Jeśli chcę opóźnionego odpępnienia (aż pępowina całkowicie zbieleje), pobranie krwi jest niemożliwe

Prawda: Opóźnione odpępnienie można połączyć z pobraniem, ale może ono zmniejszyć ilość dostępnej krwi

Bankowanie krwi pępowinowej nie powinno wpływać na czas odpępnienia dziecka. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby u noworodków niewymagających natychmiastowej pomocy nie zaciskać pępowiny wcześniej niż po upływie minuty od porodu. Decyzję podejmuje personel na podstawie stanu matki i dziecka, przebiegu porodu i ustaleń z rodzicami¹⁸. Nie obowiązuje natomiast ogólna zasada, zgodnie z którą pępowinę zawsze trzeba przeciąć dopiero po całkowitym ustaniu tętnienia lub jej zbieleniu.

Że późne odpępnienie, w tym odczekanie do ustania tętnienia pępowiny, uniemożliwia pobranie krwi, jest często powtarzanym mitem. Badania wykazują, że nawet po 120 sekundach od odpępnienia można pozyskać jednostki spełniające surowe wymagania banku publicznego¹⁹.

Im dłużej trwa przepływ krwi z łożyska do noworodka, tym mniej materiału pozostaje jednak do pobrania. Opóźnione odpępnienie może zmniejszyć objętość krwi i liczbę komórek, a w pojedynczych przypadkach uniemożliwić uzyskanie wystarczającej porcji. W badaniu, w którym po cięciu cesarskim czekano z odpępnieniem trzy minuty, co najmniej 70 ml krwi uzyskano w 54% przypadków²⁰.

8. Mit: Nie ma sensu płacić za bankowanie krwi, skoro są banki publiczne

Prawda: W przeciwieństwie do banków publicznych bank rodzinny gwarantuje dostęp do własnych komórek macierzystych

Krew oddaną do banku publicznego może wykorzystać dowolny „zgodny” pacjent. Rodzice nie ponoszą kosztów, ale zrzekają się prawa do materiału. W banku rodzinnym krew jest przechowywana wyłącznie na potrzeby dziecka i jego bliskich i wydawana zgodnie z warunkami określonymi w umowie. PBKM prowadzi i finansuje również publiczny bank krwi pępowinowej. Rodzice mogą bezpłatnie przekazać krew pępowinową w wybranych szpitalach i podczas organizowanych okresowo Dni Krwi Pępowinowej.

9. Mit: W Polsce nikt nie leczy komórkami macierzystymi z krwi pępowinowej

Prawda: W Polsce wykonuje się przeszczepienia komórek krwiotwórczych z krwi pępowinowej

Krew pępowinowa jest w Polsce jednym z dopuszczonych źródeł komórek krwiotwórczych. Ośrodki posiadające pozwolenie Ministra Zdrowia na jej przeszczepianie znajdują się w całej Polsce, m.in. Warszawie, Gdańsku, Krakowie, Lublinie i Poznaniu²¹. Standardowe przeszczepienia komórek krwiotwórczych są refundowane przez NFZ (dotyczy to zarówno krwi własnej, jak i od dawcy).

Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Lublinie i Mazowieckie Centrum Neuropsychiatrii w Zagórzu we współpracy z PBKM prowadzą ponadto eksperymentalny program leczenia mózgowego porażenia dziecięcego i zaburzeń ze spektrum autyzmu, pierwszy taki w Europie i drugi na świecie. PBKM finansuje leczenie swoim klientom.

10. Mit: Bank podpisuje umowę na zawsze, a rodzice muszą płacić abonament do końca życia

Prawda: Umowa umożliwia rezygnację z przechowywania komórek macierzystych

Umowa z PBKM zawierana jest na czas nieokreślony, ale rodzice mogą ją wypowiedzieć w dowolnym momencie, jedynie z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Jeśli opłacili przechowywanie z góry, np. na 10 lub 18 lat, bank zwraca kwotę za niewykorzystany okres po rozliczeniu dotychczasowej usługi według zasad określonych w umowie. Po zakończeniu współpracy trzeba zdecydować, czy materiał ma zostać przeniesiony do innego uprawnionego banku, czy zniszczony²².

Kto płaci za krew pępowinową, gdy dziecko kończy 18 lat i staje się pełnoletnie?

Krew pępowinowa po 18. roku życia nadal pozostaje w banku – pełnoletność dziecka nie kończy automatycznie umowy. Od tego momentu to dziecko uzyskuje prawo do decydowania o materiale, natomiast rodzice pozostają stronami umowy i nadal regulują opłaty. Dorosłe dziecko może dołączyć do umowy lub przejąć od rodziców wynikające z niej prawa i obowiązki, w tym dalsze płatności²³. 

11. Mit: Jeśli bank zbankrutuje, stracę krew i pieniądze

Prawda: W razie bankructwa bank krwi pępowinowej przekazuje przechowywany materiał innemu podmiotowi 

Jedno z najczęstszych pytań rodziców rozważających bankowanie krwi brzmi: co się stanie z krwią pępowinową mojego dziecka, jeśli PBKM zbankrutuje? Zgodnie z prawem bank gwarantuje, że jeśli zawiesi lub zakończy działalność, niezależnie od przyczyny, materiał będzie przechowywać inny wyspecjalizowany bank posiadający odpowiednie pozwolenie²⁴. Przekazanie ma się odbyć na podstawie zawartych wcześniej porozumień i z udziałem rodziców, bez obciążania ich kosztami samego przeniesienia. Na ich wniosek PBKM wskazuje podmiot, z którym zawiązał aktualną umowę zabezpieczającą.

Jakie są zabezpieczenia prawne dla zamrożonych komórek macierzystych w Polsce? 

Bankowanie krwi pępowinowej podlega w Polsce przepisom prawa i nadzorowi państwa. Bank nie działa jak zwykła firma usługowa – musi uzyskać i odnawiać pozwolenie, spełniać określone wymagania i poddawać się kontrolom. Działalność banków reguluje Ustawa z 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów wraz z rozporządzeniem wykonawczym Ministra Zdrowia, a nadzoruje Krajowe Centrum Bankowania Tkanek i Komórek.

12. Mit: W razie awarii zasilania lub pożaru w banku, zamrożone komórki ulegną zniszczeniu

Prawda: Próbki są przechowywane w zbiornikach kriogenicznych, w bardzo niskiej temperaturze, i objęte całodobowym nadzorem

Krótkotrwała awaria zasilania w banku komórek macierzystych nie oznacza rozmrożenia próbek. PBKM przechowuje komórki w zbiorniku kriogenicznym, w oparach ciekłego azotu, w temperaturze poniżej –176°C. Niską temperaturę utrzymuje azot, dlatego krótka przerwa w zasilaniu nie prowadzi od razu do ogrzania materiału.

Jak banki krwi pępowinowej zabezpieczają próbki przed pożarem, wojną i brakiem prądu? 

Standardy bankowania krwi pępowinowej wymagają m.in.:

• stałego monitorowania temperatury i poziomu azotu; 
• wdrożenia alarmów powiadamiających personel przez całą dobę; 
• posiadania urządzeń zastępczych na wypadek awarii zbiornika;
• ustanowienia procedur postępowania podczas katastrofy lub przerwania działalności²⁵. 

PBKM przygotował ponadto dodatkowy pakiet SwissSafety, w ramach którego 80% komórek z krwi pępowinowej przechowuje w Szwajcarii, a 20% w Polsce. Rozdzielenie materiału między dwa kraje ogranicza ryzyko utraty całej porcji.

Żadne zabezpieczenia nie pozwalają jednak wykluczyć każdego możliwego zdarzenia. Zgodnie z umową bank nie odpowiada za szkodę powstałą wskutek działania siły wyższej, czyli zdarzenia zewnętrznego, którego nie mógł przewidzieć ani mu zapobiec, takiego jak pożar, powódź, katastrofa czy wojna. Nie każde zdarzenie spełnia jednak warunki zawarte w definicji siły wyższej – bank musi uwzględnić ryzyka i ograniczać ich skutki.

FAQ:

1. Czy krew pępowinowa naprawdę leczy autyzm i porażenie mózgowe, czy to tylko marketing? 

Wciąż trwają badania i terapie eksperymentalne. Skuteczność wykorzystania krwi pępowinowej w leczeniu autyzmu nie została jak dotąd potwierdzona. Badania kliniczne nad leczeniem krwią pępowinową mózgowego porażenia dziecięcego wskazują na możliwą poprawę funkcji ruchowych, ale metoda nadal ma charakter eksperymentalny.

2. Czy można zerwać umowę z bankiem komórek macierzystych i co wtedy dzieje się z krwią?

Umowę z Polskim Bankiem Komórek Macierzystych można wypowiedzieć w dowolnej chwili, obowiązuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia. Po rozwiązaniu umowy rodzice mogą zlecić zniszczenie materiału lub przenieść go do innego uprawnionego banku; szczegóły i koszty określa umowa.

3. Dlaczego mówi się, że własna krew pępowinowa nie wyleczy białaczki u tego samego dziecka?

Ponieważ własna krew może już zawierać komórki z wczesnymi zmianami genetycznymi, z których później rozwinie się białaczka, albo tę samą dziedziczną mutację. W takiej sytuacji zwykle potrzebne są zdrowe komórki od dawcy.

4. Kiedy lepiej użyć krwi pępowinowej od rodzeństwa, a kiedy własnej autologicznej?

Krew rodzeństwa można wykorzystać m.in. w leczeniu białaczki i niektórych chorób dziedzicznych, jeżeli brat lub siostra są zdrowi, zgodni tkankowo z chorym dzieckiem i nie mają tej samej mutacji. Własną krew rozważa się tylko w rzadkich sytuacjach, np. do odbudowy krwiotworzenia po intensywnym leczeniu niektórych nowotworów.

5. Czy porcja krwi pępowinowej pobrana przy porodzie wystarczy, jeśli dorosły człowiek zachoruje i waży 80 kg?

Jedna porcja może nie wystarczyć dla osoby ważącej 80 kg, chociaż PBKM przechowuje także porcje niezwykle zasobne w komórki, wystarczające dla osób o masie ciała do nawet 100 kg. Lekarze mogą wykorzystać dwie jednostki lub połączyć źródła komórek macierzystych.

6. Chcę odczekać z przecięciem pępowiny, aż całkowicie zbieleje. Czy wtedy da się jeszcze pobrać krew do banku?

Czasami tak, ale im dłużej krew przepływa z łożyska do dziecka, tym mniej pozostaje jej do pobrania. Nie można więc zagwarantować, że uzyskana porcja będzie miała odpowiednią liczbę komórek.

7. Ile minut można opóźnić odpępnienie noworodka, żeby pobrać wartościową krew pępowinową?

Nie ma jednej zasady. WHO zaleca, aby u dziecka niewymagającego pilnej pomocy nie zaciskać pępowiny wcześniej niż po minucie; bankowanie nie powinno skracać czasu odpępnienia zaleconego dla dziecka. 

8. Czy pobieranie krwi pępowinowej przeszkadza w porodzie naturalnym lub aktywnej ochronie krocza? 

Nie. Krew pobiera się dopiero po narodzinach i odpępnieniu dziecka, dlatego procedura nie wymaga ograniczania ruchu, zmiany pozycji porodowej, rezygnacji z ochrony krocza ani dodatkowych zabiegów podczas porodu. 

9. Czy położne dostają prowizję za pobranie krwi pępowinowej i czy to wpływa na ich zachowanie przy porodzie? 

To zależy od zasad współpracy z bankiem lub szpitalem. Położna może otrzymywać wynagrodzenie za wykonanie pobrania. Korzyści finansowe nie mogą jednak wpływać na jej pracę czy decyzje dotyczące bezpieczeństwa matki i dziecka.

10. Co się dzieje, gdy bank krwi upada?

Zgodnie z prawem bank powinien przekazać materiał innemu bankowi posiadającemu pozwolenie, więc upadłość nie oznacza automatycznie utraty krwi pępowinowej.

Bibliografia:

1. ACOG Committee Opinion No. 771: Umbilical Cord Blood Banking, https://journals.lww.com/greenjournal/fulltext/10.1097/aog.0000000000003128~acog-committee-opinion-no-771-umbilical-cord-blood-banking (dostęp 17.07.2026).

2. Armson B. A., Allan D. S., Casper R. F., Umbilical Cord Blood: Counselling, Collection, and Banking, „Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada” 2015, nr 37(9), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26605456/ (dostęp 17.07.2026).

3. Ayuk F., Balduzzi A., Worel N., Donor Selection for Adults and Pediatrics w: The EBMT Handbook: Hematopoietic Cell Transplantation and Cellular Therapies, wyd. 8, red. Sureda A. i in., Cham 2024, Springer, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK608270/ (dostęp 17.07.2026).

4. Barker J. N. i in., CD34+ cell content of 126 341 cord blood units in the US inventory: Implications for transplantation and banking, „Blood Advances” 2019, nr 3(8), https://experts.umn.edu/en/publications/cd34supsup-cell-content-of-126-341-cord-blood-units-in-the-us-inv/ (dostęp 17.07.2026).

5. Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant”, Ośrodki pobierające i przeszczepiające i ośrodki pobierające komórki krwiotwórcze, https://poltransplant.org.pl/osrodki-transplantacyjne/osrodki-pobierajace-i-przeszczepiajace-i-osrodki-pobierajace-komorki-krwiotworcze/ (dostęp 17.07.2026).

6. Dahlberg A. i in., Guidelines for Pediatric Unrelated Cord Blood Transplantation—Unique Considerations, „Transplantation and Cellular Therapy” 2021, nr 27(12), https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666636721012549 (dostęp 17.07.2026).

7. Dawson G. i in., A Phase II Randomized Clinical Trial of the Safety and Efficacy of Intravenous Umbilical Cord Blood Infusion for Treatment of Children with Autism Spectrum Disorder, „The Journal of Pediatrics” 2020, nr 222, https://www.jpeds.com/article/S0022-3476(20)30334-6/abstract (dostęp 17.07.2026).

8. Finch-Edmondson M. i in., Cord Blood Treatment for Children With Cerebral Palsy: Individual Participant Data Meta-Analysis, „Pediatrics” 2025, nr 155(5), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40210215/ (dostęp 17.07.2026).

9. Foundation for the Accreditation of Cellular Therapy, NetCord-FACT International Standards for Cord Blood Collection, Banking, and Release for Administration. Document Submission Requirements, wyd. 8, 2024, https://consulting.factglobal.org/media/rmlluexs/acc-ckl-6-019_cb-document-submission-requirements-8th-ed_r1_08282024.pdf (dostęp 17.07.2026).

10. Horgan C., Valcárcel D., Selection of Stem Cell Source w: The EBMT Handbook: Hematopoietic Cell Transplantation and Cellular Therapies, wyd. 8, red. Sureda A. i in., Cham 2024, Springer, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK608319/ (dostęp 17.07.2026).

11. Hussein A. A. i in., Feasibility of Collecting Umbilical Cord Blood in Jordan and the Effect of Maternal and Neonatal Factors on Hematopoietic Stem Cell Content, „Mediterranean Journal of Hematology and Infectious Diseases” 2014, nr 6(1), https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3965720/ (dostęp 17.07.2026).

12. Kekre N. i in., Modelling Improvements in Cell Yield of Banked Umbilical Cord Blood and the Impact on Availability of Donor Units for Transplantation into Adults, „Stem Cells International” 2013, nr 2013, art. 124834, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3590636/ (dostęp 17.07.2026).

13. Manchanayake G. S. i in., Efficiency Assessment of Cord Blood Banking and Compatibility with Delayed Cord Clamping, „Blood Transfusion” 2025, nr 23(3), https://www.bloodtransfusion.it/bt/article/view/767 (dostęp 17.07.2026).

14. Nietfeld J. J. i in., Lifetime Probabilities of Hematopoietic Stem Cell Transplantation in the U.S., „Biology of Blood and Marrow Transplantation” 2008, nr 14(3), https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2531159/ (dostęp 17.07.2026).

15. Qu J., Liu Z. i in., Efficacy and Safety of Stem Cell Therapy in Children With Autism Spectrum Disorders: A Systematic Review and Meta-Analysis, „Frontiers in Pediatrics” 2022, nr 10, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9114801/ (dostęp 21.07.2026). 

16. Ponce D. M. i in., Guidelines for the Prevention and Management of Graft-versus-Host Disease after Cord Blood Transplantation, „Transplantation and Cellular Therapy” 2021, nr 27(7), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34210500/ (dostęp 17.07.2026).

17. Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant”, Biuletyn informacyjny, nr 1(34) 2025, s. 73, https://files.poltransplant.org.pl/Biuletyn_2025_www.pdf (dostęp 17.07.2026).

18. Ray S. K., Mukherjee S., Clinical Practice of Umbilical Cord Blood Stem Cells in Transplantation and Regenerative Medicine – Prodigious Promise for Imminent Times, „Recent Patents on Biotechnology” 2022, nr 16(1), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34702158/ (dostęp 17.07.2026).

19. Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/pobieranie-przechowywanie-i-przeszczepianie-komorek-tkanek-i-narzadow-17216810 (dostęp 17.07.2026).

20. Verbeek L. i in., Volume of Umbilical Cord Blood Collection in the Era of Delayed Cord Clamping: A Multicentre, Prospective, Feasibility Study, „Archives of Disease in Childhood: Fetal and Neonatal Edition” 2025, nr 111(1), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40473396/ (dostęp 17.07.2026).

21. World Health Organization, Optimal timing of cord clamping for the prevention of iron deficiency anaemia in infants, https://www.who.int/tools/elena/interventions/cord-clamping (dostęp 17.07.2026).

22. Wzór umowy na usługę kwalifikacji i preparatyki oraz przechowywania Materiału biologicznego w PBKM, https://www.pbkm.pl/wp-content/uploads/2026/04/Umowa-6XPL_6.64-20.04.2026.pdf (dostęp 17.07.2026).

Przypisy:

1. W przypadku najniższego pakietu PBKM opłata wstępna wynosi 199 zł, opłata podstawowa 2720 zł, a roczny koszt bankowania to  640 zł, co w ciągu 18 lat stanowi wydatek rzędu 10 989  zł, czyli równowartość niecałych 14 wypłat 800+. Podane kwoty są aktualne w czasie publikacji artykułu (07. 2026) i nie uwzględniają waloryzacji opłat ze względu na inflację.

2. Podane w artykule stawki są aktualne w czasie publikacji tego artykułu (08.2026). Aktualny cennik znajduje się na stronie: https://www.pbkm.pl/cennik.

3. ACOG Committee Opinion No. 771: Umbilical Cord Blood Banking, https://journals.lww.com/greenjournal/fulltext/10.1097/aog.0000000000003128~acog-committee-opinion-no-771-umbilical-cord-blood-banking (dostęp 17.07.2026).

4. F. Ayuk, A. Balduzzi, N. Worel, Donor Selection for Adults and Pediatrics w: The EBMT Handbook: Hematopoietic Cell Transplantation and Cellular Therapies, wyd. 8, red. A. Sured i in., Cham 2024, Springer 2024, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK608270/ (dostęp 17.07.2026).

5. Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant”, Biuletyn informacyjny, nr 1(34) 2025, s. 73, https://files.poltransplant.org.pl/Biuletyn_2025_www.pdf (dostęp 17.07.2026).

6. S. K. Ray, S. Mukherjee, Clinical Practice of Umbilical Cord Blood Stem Cells in Transplantation and Regenerative Medicine – Prodigious Promise for Imminent Times, „Recent Patents on Biotechnology” 2022, nr 16(1), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34702158/ (dostęp 17.07.2026).

7. J. Qu, Z. Liu i in., Efficacy and Safety of Stem Cell Therapy in Children With Autism Spectrum Disorders: A Systematic Review and Meta-Analysis, „Frontiers in Pediatrics” 2022, nr 10, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9114801/ (dostęp 21.07.2026). 

8. G. Dawson i in., A Phase II Randomized Clinical Trial of the Safety and Efficacy of Intravenous Umbilical Cord Blood Infusion for Treatment of Children with Autism Spectrum Disorder, „The Journal of Pediatrics” 2020, nr 222, https://www.jpeds.com/article/S0022-3476(20)30334-6/abstract (dostęp 17.07.2026).

9. M. Finch-Edmondson i in., Cord Blood Treatment for Children With Cerebral Palsy: Individual Participant Data Meta-Analysis, „Pediatrics” 2025, nr 155(5), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40210215/ (dostęp 17.07.2026).

10. A. A. Hussein i in., Feasibility of Collecting Umbilical Cord Blood in Jordan and the Effect of Maternal and Neonatal Factors on Hematopoietic Stem Cell Content, „Mediterranean Journal of Hematology and Infectious Diseases” 2014, nr 6(1), https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3965720/ (dostęp 17.07.2026).

11. A. Dahlberg i in., Guidelines for Pediatric Unrelated Cord Blood Transplantation—Unique Considerations, „Transplantation and Cellular Therapy” 2021, nr 27(12), https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666636721012549 (dostęp 17.07.2026). 

12. J. N. Barker i in., CD34+ cell content of 126 341 cord blood units in the US inventory: Implications for transplantation and banking, „Blood Advances” 2019, nr 3(8), https://experts.umn.edu/en/publications/cd34supsup-cell-content-of-126-341-cord-blood-units-in-the-us-inv/ (dostęp 17.07.2026).

13. N. Kekre i in., Modelling Improvements in Cell Yield of Banked Umbilical Cord Blood and the Impact on Availability of Donor Units for Transplantation into Adults, „Stem Cells International” 2013, nr 2013, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3590636/ (dostęp 17.07.2026). 

14. D. M. Ponce i in., Guidelines for the Prevention and Management of Graft-versus-Host Disease after Cord Blood Transplantation, „Transplantation and Cellular Therapy” 2021, nr 27(7), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34210500/ (dostęp 17.07.2026). 

15. C. Horgan, D. Valcárcel, Selection of Stem Cell Source, w: The EBMT Handbook: Hematopoietic Cell Transplantation and Cellular Therapies, wyd. 8, red. A. Sureda i in., Cham 2024, Springer, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK608319/ (dostęp 17.07.2026). 

16. B. A. Armson, D. S. Allan, R. F. Casper, Umbilical Cord Blood: Counselling, Collection, and Banking, „Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada” 2015, nr 37(9), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26605456/ (dostęp 17.07.2026).

17. ACOG Committee Opinion No. 771: Umbilical Cord Blood Banking.

18. World Health Organization, Optimal timing of cord clamping for the prevention of iron deficiency anaemia in infants, https://www.who.int/tools/elena/interventions/cord-clamping (dostęp 17.07.2026).

19. G. S. Manchanayake i in., Efficiency Assessment of Cord Blood Banking and Compatibility with Delayed Cord Clamping, „Blood Transfusion” 2025, nr 23(3), https://www.bloodtransfusion.it/bt/article/view/767 (dostęp 17.07.2026).

20. L. Verbeek i in., Volume of Umbilical Cord Blood Collection in the Era of Delayed Cord Clamping: A Multicentre, Prospective, Feasibility Study, „Archives of Disease in Childhood: Fetal and Neonatal Edition” 2025, nr 111(1), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40473396/ (dostęp 17.07.2026). 

21. Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant”, Ośrodki pobierające i przeszczepiające i ośrodki pobierające komórki krwiotwórcze, https://poltransplant.org.pl/osrodki-transplantacyjne/osrodki-pobierajace-i-przeszczepiajace-i-osrodki-pobierajace-komorki-krwiotworcze/ (dostęp 17.07.2026). 

22. Wzór umowy na usługę kwalifikacji i preparatyki oraz przechowywania Materiału biologicznego w PBKM (§ 12), https://www.pbkm.pl/wp-content/uploads/2026/04/Umowa-6XPL_6.64-20.04.2026.pdf (dostęp 17.07.2026).

23. Wzór umowy na usługę kwalifikacji i preparatyki oraz przechowywania Materiału biologicznego w PBKM (§ 14).

24. Art. 32a ust. 2 pkt 2 Ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/pobieranie-przechowywanie-i-przeszczepianie-komorek-tkanek-i-narzadow-17216810 (dostęp 17.07.2026).

25. Foundation for the Accreditation of Cellular Therapy, NetCord-FACT International Standards for Cord Blood Collection, Banking, and Release for Administration. Document Submission Requirements, wyd. 8, 2024, https://consulting.factglobal.org/media/rmlluexs/acc-ckl-6-019_cb-document-submission-requirements-8th-ed_r1_08282024.pdf (dostęp 17.07.2026).