Strefa dla Kobiety w ciąży

W okresie ciąży kobiety mogą liczyć na szczególną opiekę i przywileje. Część z nich wynika z norm społecznych i zwyczajów, składających się na to, co nazywamy kulturą albo dobrym wychowaniem. Są jednak i takie, które zostały zapisane w ustawach i należą się ciężarnym z mocy prawa. Wśród przepisów przewidujących szczególne traktowanie kobiet w ciąży jest artykuł 39 ust. 2 Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym.

Zobacz również:

Pomoc kobiecie w ciąży podczas omdlenia
Resuscytacja krążeniowo- oddechowa kobiety w ciąży
Pomoc kobiecie w ciąży przy utracie przytomności

W Polsce co do zasady istnieje obowiązek zapinania pasów bezpieczeństwa przez kierowcę i pasażerów pojazdów poruszających się po drogach publicznych. Wprowadza go wspomniany artykuł 39, który jednak w ustępie 2 zwalnia z tego obowiązku osoby należące do kilku grup, w tym „osoby mające orzeczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do używania pasów” oraz „kobiety w widocznej ciąży”. Pozostałe grupy to między innymi: policjanci, kierowcy taksówek, funkcjonariusze BOR, konwojenci. Warto przyjrzeć się bliżej motywacji ustawodawcy. Zwalnia on z obowiązku zapinania pasów bezpieczeństwa osoby, które jadąc samochodem są narażone na szczególne ryzyko, większe, niż zagrożenie obrażeniami ciała w wyniku kolizji. Policjanci, funkcjonariusze BOR, konwojenci muszą być gotowi do natychmiastowego działania, opuszczenia pojazdu, użycia broni. Podobnie kierowca taksówki, który nie powinien być pozbawiony możliwości skutecznej obrony przed agresywnym pasażerem, a w skrajnym przypadku musi mieć możliwość szybkiej ucieczki z samochodu. Dla nich ryzyko związane z niezapinaniem pasów jest częścią  ryzyka zawodowego, na które godzą się świadomie. W przypadku kobiet „w widocznej ciąży” sytuacja jest inna. Kobieta dostaje przyzwolenie na jazdę bez pasów, ale sama musi ocenić pożytek i ryzyko, wynikające z korzystania z tego przyzwolenia. Ma ono sens o tyle, że długotrwały ucisk pasa na brzuch może być męczący, a w przypadku kolizji lub wypadku napinający się pas może ucisnąć brzuch tak mocno, że spowoduje obrażenia Dziecka, doprowadzi do odklejenia łożyska albo pęknięcia macicy. Z drugiej strony, w tych samych warunkach: kolizji albo wypadku, kobieta jadąca bez pasów naraża się na poważne i potencjalnie śmiertelne obrażenia, włącznie z wypadnięciem przez przednią szybę po zderzeniu. Jazda bez zapiętych pasów bezpieczeństwa okazuje się co najmniej tak samo niebezpieczna, jak z pasami zapiętymi. Jeśli dojdzie do kolizji i zadziałają poduszki powietrzne, osoby jadące bez pasów z reguły doznają dodatkowych obrażeń. W chwili zderzenia komputer pokładowy najpierw uruchamia napinacze pasów, które przyciągają kierowcę i pasażerów do foteli i chronią przed gwałtownym zderzeniem nie tylko z kierownicą i przednią szybą, ale również z błyskawicznie wypełniającymi się poduszkami powietrznymi. Rozpięte pasy nie zapewniają ochrony, poduszka gwałtownie uderza w twarz lub klatkę piersiową. Poduszkę powietrzną po stronie pasażera można wyłączyć samodzielnie (jeśli w samochodzie zainstalowano odpowiedni wyłącznik) albo zlecić to stacji obsługi. To jednak stwarza nowe zagrożenie: pasażer jest narażony na zderzenie z szybą, przy silniejszym uderzeniu może przez nią wypaść.

Zapinać czy nie?

Korzystanie z przywileju jazdy bez pasów ma sens, o ile jazda zakończy się bez przygód, czego, niestety, nigdy nie można być pewnym. Można wyciągnąć stąd kilka wniosków. Po pierwsze, kierowca prowadzący pojazd, którym podróżuje kobieta w ciąży bez zapiętych pasów, musi zachować szczególną ostrożność. O wiele większą, niż wymagają od niego przepisy. Po drugie, same  zainteresowane powinny korzystać ze zwolnienia z tego obowiązku tylko w wyjątkowych sytuacjach, mając świadomość, że biorą odpowiedzialność za bezpieczeństwo swoje i Dziecka. Po trzecie, im późniejsza ciąża i większy brzuszek, tym rzadziej kobieta powinna samodzielnie prowadzić. Dotyczy to drugiego, a zwłaszcza trzeciego trymestru ciąży. Podczas zderzenia koło kierownicy może spowodować dodatkowe obrażenia, zwłaszcza jeśli kierowca jedzie bez zapiętych pasów bezpieczeństwa. Jeśli nie ma innego wyjścia, trzeba przed jazdą ustawić fotel kierowcy tak, żeby, zapewniając wygodną pozycję, dostęp do dźwigni i pedałów oraz widoczność, pozwalał zachować jak największą odległość między brzuchem a kierownicą. Kobiety, które przechodzą ciążę z komplikacjami, zwłaszcza te, u których rozpoznano odklejanie

się łożyska albo zagrożenie takim powikłaniem, powinny rozważyć rezygnację z samodzielnego prowadzenia samochodu. Można przyjąć, że jeśli lekarz stwierdzi medyczne przeciwwskazania do zapinania pasów, to jednocześnie są to przeciwwskazania do jazdy za kierownicą.

Jeśli pasy, to…

Zamiast jeździć bez pasów, lepiej zadbać, żeby były zawsze zapięte w sposób zmniejszający ryzyko urazu brzucha i pośrednio Dziecka. Biodrowa część pasa bezpieczeństwa powinna być poprowadzona poniżej brzucha, tak, aby pas opierał się z boku, na kościach miednicy. Część piersiową pasa prowadzi się normalnie, pomiędzy piersiami, bez modyfikacji w rodzaju przekładania pasa pod pachą. Żeby pas biodrowy nie przesuwał się w górę brzucha,

można go unieruchomić przy pomocy adaptera do pasów bezpieczeństwa: podkładki układanej pod pośladkami, wyposażonej w pętlę na pas, przechodzącą między udami, czasami zapinaną na zatrzaski lub rzepy. Przypomina to nieco sposób zapinania Dziecka w foteliku.

Pierwsza pomoc

Jeśli dojdzie do wypadku lub kolizji, zgłaszając zdarzenie dyspozytorowi Pogotowia Ratunkowego, Straży Pożarnej albo Policji należy powiedzieć, że jednym z uczestników jest kobieta w ciąży. Dzięki temu ratownicy będą mogli wybrać taki sposób wydobycia i zabezpieczenia poszkodowanej, jaki będzie najbezpieczniejszy dla niej i dla Dziecka. Po każdym gwałtownym zdarzeniu na drodze: stłuczce, wypadku, a nawet hamowaniu, podczas którego kobieta

uderzyła brzuchem w kierownicę albo odczuła silne szarpnięcie pasa, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza ginekologa, który prawdopodobnie wykona albo zleci badanie USG, żeby wykluczyć oderwanie łożyska lub uraz płodu. Najlepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z pomocy karetki pogotowia ratunkowego i przejazd do szpitala, nawet jeśli ogólny stan zdrowia i samopoczucie są niezłe.

Kamil Kasiak, Ratownik Medyczny wyjaśnia:

Kamil KasiakPamiętajmy, że pasy bezpieczeństwa chronią nie tylko nasze życie, ale również życie Dziecka w łonie Mamy. Wielkość obrażeń zależy w dużej mierze od: energii towarzyszącej zdarzeniu, pozycji, w jakiej znajdujemy się w momencie zderzenia, oraz prawidłowo działających systemów bezpieczeństwa w naszym samochodzie. Rezygnując z jazdy w pasach, kobieta w ciąży naraża siebie i nienarodzone Dziecko na poważne obrażenia, prowadzące najczęściej do śmierci lub trwałego kalectwa w razie udziału w wypadku.

Autor tekstu: Piotr Kołaczek