Wywiad w Dzienniku Bałtyckim z dr n. med. Dariuszem Boruczkowskim

Podczas porodu, po odpępnieniu, czyli po odcięciu dziecka od pępowiny, pozostaje w łożysku krew pępowinowa. Panie Doktorze co to jest właściwie - ta krew pępowinowa?
Krew pępowinowa to krew, która po pierwsze podczas porodu pozostaje niewykorzystana w łożysku i sznurze pępowiny, a po drugie to uznane źródło tzw. krwiotwórczych komórek macierzystych (składowych szpiku kostnego) oraz komórek macierzystych, z których mogą powstać inne, poza krwią, tkanki. Krwiotwórcze komórki macierzyste dzięki swoim cechom mają zapewnić prawidłową czynność układu szpiku. Druga pula komórek macierzystych - tzw. komórki tkankowe (komórki będące obiektem zainteresowania medycyny regeneracyjnej) zapewniają ciągłą wymianę innych komórek a przez to stałą odnowę tkanek organizmu (np. śluzówki przewodu pokarmowego)

Czy to jest ta krew, która może być zamiast szpiku użyta do transplantacji, celem wyleczenia dziecka z choroby nowotworowej?
Rzeczywiście, u chorych polskich dzieci od 1989 roku (kiedy powstał pierwszy dziecięcy oddział transplantacji) wykorzystuje się do transplantacji krwiotwórcze komórki macierzyste pobrane ze szpiku. Od 1994 roku wykorzystuje się te same komórki pobrane po mobilizacji z krwi obwodowej. A od 2000 roku do leczenia wykorzystuje się również komórki macierzyste zawarte właśnie we krwi pępowinowej - o której rozmawiamy.
W takim razie w jakich chorobach można już wykorzystać do leczenia komórki macierzyste krwi pępowinowej?
Istnieje kilkadziesiąt chorób, w których istnieją już udokumentowane wskazania do transplantacji komórek macierzystych znajdujących się w szpiku, krwi obwodowej i we krwi pępowinowej. Choroby, w których można zastosować transplantacje autologiczne, czyli swoich komórek macierzystych to m.in. choroby rozrostowe (wymieniam grupy chorób według częstości przeszczepiania): chłoniaki, białaczki, ziarnica, histiocytoza oraz guzy lite (również wymienione według częstości przeszczepiania): guzy tkanek miękkich, kości, guzy ośrodkowego układu nerwowego i inne guzy wieku dziecięcego. Do leczenia można zastosować również komórki z krwi pępowinowej rodzeństwa (notabene taka transplantacja nazywa się allogeniczną). Przeszczepienie takich komórek stosuje się jako metodę leczenia - oprócz już wymienionych poprzednio chorób - dodatkowo we wrodzonych niedoborach odporności, wrodzonych zaburzeniach metabolizmu, wrodzonych niedokrwistościach.

W związku z powyższymi możliwościami zastosowania, nasuwa się pytanie czy już istnieją wskazania do pobrania krwi pępowinowej?
Dzisiaj najczęstszym praktycznym zastosowaniem komórek macierzystych krwi pępowinowej w medycynie transplantacyjnej jest ich przeszczepienie podczas leczenia choroby nowotworowej lub nienowotworowej (wrodzonej lub nabytej) w celu odtworzenia puli krwiotwórczych komórek macierzystych szpiku produkujących na dalszych etapach rozwoju krwinki czerwone (erytrocyty), krwinki białe (leukocyty) oraz płytki krwi (trombocyty).
W związku z powyższym można przyjąć, że wskazaniem może być:
- (ze strony rodziców) konieczność zabezpieczenia materiału biologicznego do ewentualnego przeszczepienia w przypadkach występowania w rodzinie choroby wymagającej leczenia przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych (obciążony wywiad rodzinny) lub wystąpienie u rodziców biologicznych dziecka choroby wymagającej leczenia przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych i możliwość, ze względu na uwarunkowania genetyczne, przekazania jej potomstwu,
- (ze strony dziecka) stwierdzenie u starszego rodzeństwa (posiadającego tych samych rodziców biologicznych) choroby wymagającej leczenia przeszczepieniem komórek macierzystych.
Poza tym należy koniecznie jeszcze wspomnieć o przyszłych możliwościach drugiej puli komórek - wspomnianych już komórek tkankowych (niezróżnicowanych jeszcze komórek, które mają zdolność przekształcania się w dojrzałe komórki tkanki z której się wywodzą). Z komórek tych obecnych również w każdej krwi pępowinowej, naukowcy potrafią, na razie w warunkach laboratoryjnych uzyskać komórki mięśnia sercowego, kości, chrząstki, komórki tłuszczowe oraz spowodować ich różnicowanie w kierunku komórek nerwowych, komórek wątroby, trzustki lub wybranych komórek układu oddechowego. Wspomniane badania naukowe mają na celu jak najszybsze, ale wymagające czasu, opracowanie nowocześniejszych metod leczenia chorób serca (choroby niedokrwiennej, zawału mięśnia sercowego), chorób mózgu (choroby Parkinsona, Alzheimera), wątroby (np. marskość), trzustki (cukrzyca).

W teorii to wszystko wygląda ładnie, a jak to jest w praktyce? Na świecie? A w Polsce?
Do końca 2006 roku na świecie (według różnych źródeł) wykonano już ponad 7 tysięcy transplantacji komórek z krwi pępowinowej, w tym ponad 600 transplantacji od dawcy rodzinnego - rodzeństwa i kilkadziesiąt transplantacji autologicznych - czyli przeszczepione komórki pochodziły z krwi pępowinowej chorego dziecka. W Polsce od czasu pierwszej transplantacji rodzinnej krwi pępowinowej przeprowadzonej w 2000 roku przeprowadzono jeszcze u chorych dzieci pięć takich transplantacji. Muszę dodać, że transplantacja komórek macierzystych z pozostałych dwóch źródeł szpiku i krwi obwodowej - jako metoda leczenia chorych dzieci - jest regularnie wykonywana od 1989 roku. Dzisiaj już w pięciu dziecięcych oddziałach transplantacji.

Jeśli rodzice zdecydują się na pobranie krwi pępowinowej, to jak ono przebiega?
Pobranie krwi pępowinowej jest przeprowadzane oczywiście w dniu porodu przy pomocy zestawu Polskiego Banku Komórek Macierzystych. Po pobraniu krwi przez przeszkolony personel medyczny zgłoszona do PBKM krew pępowinowa jest przesyłana przez firmę kurierską z miejsca pobrania do laboratorium PBKM, w którym wykwalifikowany personel poddaje krew pępowinową preparatyce i zamrożeniu w warunkach umożliwiających długotrwałe przechowywanie.

Czy może Pan powiedzieć, czy istnieją skutki uboczne takiego pobrania krwi pępowinowej ?
Uważam, że w przypadku pobrania krwi pępowinowej z zachowaniem zasad bezpieczeństwa wobec noworodka i matki - nie występują u nich żadne skutki uboczne. Dosłownie i w przenośni. Dosłownie, bo nie ma zagrożenia zdrowia ani tym bardziej życia z powodu prawidłowego przebiegu pobierania krwi pępowinowej. W przenośni, bo pobieranie komórek krwi pępowinowej jest pozbawione jakichkolwiek wątpliwości etycznych oraz całkowicie niebolesne dla noworodka i oczywiście jego matki.

Dlaczego Pana zdaniem klienci powinni wybrać akurat Polski Bank Komórek Macierzystych (PBKM)?
Po pierwsze, dla każdego klienta powinno być absolutnie czytelne, kto odpowiada za cały proces preparatyki krwi. PBKM posiada swoje własne laboratorium, a preparatykę wykonują etatowi pracownicy. Nasi konkurenci korzystają z podwykonawstwa państwowych szpitali. Jeśli więc coś złego stanie się z krwią, nie wiadomo kto za to ponosi odpowiedzialność.
Po drugie jako jedyny z banków byliśmy poddani kontrolom z Krajowego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa oraz z Instytutu Hematologii. Ponadto firma jest jako jeden z dwóch banków zarejestrowana jako Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej i była w związku z tym poddana kontroli Ministerstwa Zdrowia. Pozytywne przejście tych kontroli pozwala zapewnić jeszcze większe bezpieczeństwo i lepszą jakość przechowywanego materiału biologicznego. Poza tym tylko w PBKM na pełnym etacie pracują lekarz transfuzjolog i lekarz transplantolog kliniczny z doświadczeniem w przeszczepianiu krwi pępowinowej u dzieci w Polsce. Inne banki nie zatrudniają specjalistów! Również nasza Rada Naukowa działa w sposób aktywny, a kilku jej członków przeprowadza regularne kontrole w laboratorium. Klient dzwoniąc do firmy może liczyć na konsultacje ze specjalistą, który potrafi udzielić odpowiedzi praktycznie na każde pytanie. Najprawdopodobniej PBKM ma zdecydowanie najlepsze procedury pobierania, preparatyki i przechowywania krwi pępowinowej. Świadectwem tego może być fakt, że w Akademii Medycznej w Lublinie wykładany jest przedmiot bazujący na tych procedurach! Ponadto procedury te opierają się o ponad 10-letnie doświadczenia amerykańskie - członkiem Rady Naukowej PBKM jest dr Roger Mrowiec, szef jednego z największych amerykańskich banków krwi pępowinowej. Chciałbym też pochwalić się, że nasz proces preparatyki pozwala na największy odzysk komórek macierzystych po rozmrożeniu, co potwierdziliśmy wieloma badaniami. Dzięki temu jakość materiału do przeszczepienia stoi na najwyższym poziomie.

Ile jest komercyjnych banków krwi pępowinowej w Polsce i na świecie?
W Polsce mamy osiem komercyjnych banków krwi pępowinowej. Myślę, że to trochę za dużo i z pewnością musi dojść do zjawiska przejęć i fuzji. Podobnie sytuacja wygląda na świecie (banków jest ponad 100) - np. w USA procesy konsolidacji już się zaczęły.

A ilu klientów ma PBKM?
Mogę powiedzieć, że grubo ponad 6000.

Jak wygląda pozycja PBKM na tle konkurencji?
Oceniamy, że w 2006 roku wśród nowo pozyskanych klientów nasz udział w rynku wyniósł 47 - 48%. To świetny wynik na 8 banków. Udział ten udaje się utrzymać od 2 lat, a nawet go lekko zwiększać. Nie jest to łatwe, ale... dajemy radę. Przewagi PBKM są oczywiste dla klienta.

Ilu klientów w Polsce decyduje się na pobranie krwi? Ile to kosztuje?
Nasza usługa kosztuje około 2000-2500 złotych. Później - od drugiego roku - płaci się za przechowywanie krwi tylko 400 złotych rocznie. Są możliwości rozłożenia płatności na raty oraz system przedpłat ze zniżkami. Oceniam, że z oferty banków krwi pępowinowej korzysta kilka procent rodzących. Ci, których nie stać na taką usługę powinni mieć możliwość oddania krwi do banku publicznego. Niestety na taki bank w Polsce nadal nie ma funduszy...

Mieszkam w małej miejscowości, i chciałabym zabezpieczyć krew pępowinową swojego dziecka. Czy też mogę zlecić pobranie krwi pępowinowej i jak to zrobić?
Oczywiście. Współpracujemy z około 300 szpitalami położniczymi w całej Polsce, przeszkoliliśmy też ponad 2000 położnych. Posiadamy sieć własnych konsultantów medycznych, którzy w poszczególnych województwach służą fachową radą i pomocą wszystkim zainteresowanym. Ponadto duża ilość pobrań wykonywanych stale dla PBKM pozwala na uniknięcie błędów zdarzających się innym bankom.

Dziękuję bardzo za odpowiedzi. Czy chciałby Pan Doktor dodać coś na zakończenie naszej rozmowy?
Należy pamiętać, że krew pępowinowa nie jest uniwersalnym lekarstwem na wszystkie choroby.
Jej pobranie celem zabezpieczenia komórek krwiotwórczych (jak wspomniałem już używanych standardowo do leczenia) stwarza zawsze dodatkową szansę dla chorego, podwyższa w razie wystąpienia choroby leczonej transplantacją prawdopodobieństwo powrotu do zdrowia.
W przypadku przykładów licznych badań prowadzonych nad komórkami tkankowymi, celem wdrożenia ich zastosowania w medycynie regeneracyjnej, mogę powiedzieć, że obserwuję dynamiczny postęp medycyny. Wyniki tych badań dają nadzieję na zastosowanie nowych metod leczenia szeregu chorób (oprócz już wcześniej wymienionych) takich jak dystrofia mięśniowa czy uszkodzenie rdzenia kręgowego.

Fakty i mity na temat krwi pępowinowej
Materiał opracowany przez specjalistów PBKM S.A.: dr. n. med. Dariusza Boruczkowskiego i dr. hab. Jana Sablińskiego

Mit 1 "Krew pępowinowa jest niewykorzystywana w Polsce"
Fakty
W Polsce dotychczas wykonano kilkanaście przeszczepów krwi pępowinowej, z czego kilka u dzieci. Krew pępowinowa od zgodnego dawcy rodzinnego (od siostry), po raz pierwszy została przeszczepiona w Polsce (jako jedyne źródło rekonstytucji układu krwiotworzenia) już w 2000 roku. W tym przypadku została zastosowana przez lekarzy do leczenia chłopca z ostrą białaczką szpikową. Krew pępowinowa od zgodnego włoskiego dawcy niespokrewnionego, po raz pierwszy została przeszczepiona w Polsce (również jako jedyne źródło rekonstytucji układu krwiotworzenia) w 2005 roku. Posłużyła do zastąpienia chorego szpiku u chłopca z chorobą wrodzoną - niedokrwistością Fanconiego.
Przeszczepienia te zostały wykonane w Poznaniu w Klinice Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej II Katedry Pediatrii Akademii Medycznej. Ponadto w Polsce przeszczepy krwi pępowinowej u dzieci wykonano w Klinice Hematologii i Onkologii Dziecięcej II Katedry Pediatrii Akademii Medycznej w Lublinie.
Na terenie kraju jest pięć ośrodków, które mogą podjąć się przeszczepienia krwi pępowinowej u dziecka (w nawiasie rok powstania) :
1 Poznań (1989)
2 Wrocław (1994)
3 Lublin (1998)
4 Kraków (2002)
5 Bydgoszcz (2003)
Ponadto przeszczepienia krwi pępowinowej u osób dorosłych mogą być przeprowadzone w Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Warszawie i we Wrocławiu.

Mit 2 "Ilość krwi pępowinowej jest niewystarczająca"
Fakty
O wartości krwi pępowinowej jako materiału biologicznego do przeszczepienia celem rekonstytucji układu krwiotworzenia świadczy nie tylko jej ilość pobrana podczas porodu. Drugim ważnym parametrem jest zawartość komórek jednojądrzastych (leukocytów) w mikrolitrze. Uwzględnienie powyższych obu parametrów pozwala wstępnie ocenić "wartość" krwi pępowinowej jako potencjalnego źródła rekonstytucji układu krwiotworzenia. Ostateczna ocena preparatu jest jednoznaczna jednak dopiero po dokładnym określeniu ilości zawartych w niej komórek macierzystych.
Biorąc od uwagę powyższe parametry można stwierdzić, że średni pojedynczy zabezpieczony materiał biologiczny wystarczy do pełnej rekonstytucji układu krwiotworzenia u dziecka ważącego około 40 kg. W przypadku cięższego pacjenta można inne zgodne preparaty krwi pępowinowej z biorcą łączyć i podawać w zwielokrotnionej liczbie (przeszczepienie sekwencjonowane), tak aby liczba przeszczepianych komórek macierzystych była odpowiednio proporcjonalna do ciężaru ciała chorego biorcy. Istnieje również możliwość łączenia porcji krwi pępowinowej i komórek macierzystych ze szpiku lub z krwi obwodowej po mobilizacji.
Ponadto na świecie wykonuje się już przeszczepienia z namnożonych poza organizmem komórek macierzystych krwi pępowinowej. W Polsce, jak na razie, technologia ta nie jest dostępna.
W przypadku medycyny regeneracyjnej, nowej gałęzi medycyny wykorzystującej możliwości transdyferencjacji (różnicowania się) komórek macierzystych - mezenchymalnych w inne linie komórkowe, ilość komórek nie jest ograniczeniem metody leczniczej polegającej na pozyskiwaniu z komórek krwi pępowinowej komórek, które mogą przekształcić się w inne rodzaje tkanek organizmu. Istnieje wiele opisanych przykładów badań naukowych prowadzonych w tej dziedzinie oraz prób wykorzystania wyników w klinice.

Mit 3 "Krew pępowinowa własna jest gorsza od cudzej"
Fakty
Dzisiejsza medycyna wykorzystuje własne krwiotwórcze komórki macierzyste uzyskane od pacjenta nawet pomimo równolegle przeprowadzanego leczenia niektórych chorób. Zabezpieczenie krwiotwórczych komórek macierzystych już podczas porodu, umożliwia w razie potrzeby przeprowadzenia transplantacji krwiotwórczych komórek macierzystych szybsze zebranie potrzebnego materiału biologicznego, potrzebnego do wyleczenia pacjenta. Przeszczepienie własnych krwiotwórczych komórek macierzystych znajduje również zastosowanie w leczeniu niektórych chorób nowotworowych.
Wskazaniem do wykonanych już w Polsce u dzieci przeszczepień autologicznych (własnych) komórek macierzystych - krwiotwórczych były - według częstości wykonanych transplantacji - choroby rozrostowe układu krwiotwórczego (chłoniaki, białaczki, ziarnica złośliwa) oraz guzy lite (zwojak zarodkowy, guz kości, mięsak prążkowanokomórkowy, guzy ośrodkowego układu nerwowego).
Zaletą przeszczepienia własnych komórek jest m.in. brak możliwości wystąpienia choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (Graft versus Host Disease - GvHD), powikłania występującego po przeszczepieniach komórek allogenicznych (od rodzeństwa lub dawcy niespokrewnionego), która to choroba może przebiegać w sposób szkodliwy dla biorcy.
W przypadku braku powyższej reakcji po transplantacji komórek macierzystych, nie występuje również reakcja przeszczep przeciwko nowotworowi skierowany przeciwko chorobom rozrostowym układu krwiotwórczego (np. reakcja przeszczep przeciwko białaczce - Graft versus Leukemia Reaction - GvLR) lub przeciwko guzom litym (Graft versus Tumour Reaction - GvTR).
Jednakże w przypadkach chorób spowodowanych defektem komórki macierzystej (np. ciężka niedokrwistość aplastyczna), chorób związane z zaburzeniami spichrzania (np. adrenoleukodystrofia), dziedzicznych zaburzeń odporności (np. zespół Wiskotta - Aldricha) zastosowanie własnej krwi pępowinowej lub innego autologicznego - własnego źródła komórek macierzystych rzeczywiście nie ma sensu, ponieważ taka transplantacja nie doprowadzi do wyleczenia choroby podstawowej.
Autologiczna transplantacja komórek macierzystych ma zatem pewne wady, natomiast absurdem jest stwierdzenie, że własna krew pępowinowa zawsze "gorsza" od cudzej krwi pępowinowej.
Fakt, że spośród wykonanych dotychczas 6000 przeszczepień - kilkadziesiąt było z krwi własnej, kilkaset od rodzeństwa, a reszta od osób niespokrewnionych, wynika jedynie ze statystyki. Porcja krwi z banku publicznego, z której wykonuje się przeszczepienie dla osoby niespokrewnionej, może być bowiem zastosowana statystycznie u setek, jeśli nie tysięcy osób.

Mit 4 "krew pępowinowa służy tylko do leczenia białaczek"
Fakty
Transplantacja komórek macierzystych z krwi pępowinowej stanowi uznaną na świecie, w Europie i w Polsce metodę leczenia (powiększającej się listy możliwych w ten sposób do wyleczenia) chorób dziedzicznych. W drugiej dużej grupie chorób możliwych do wyleczenia tą metodą znajdują się schorzenia nienowotworowe jak i choroby nowotworowe (białaczki i guzy lite).
Ogółem lista wszystkich chorób, których leczenie powyższą metodą jest już uznanym postępowaniem standardowym albo jest już przeprowadzane według przepisów tzw. kontrolowanych badań klinicznych lub znajduje się w fazie leczenia eksperymentalnego - zawiera niemal 80 pozycji.
Wskazaniem do przeszczepienia komórek macierzystych - krwiotwórczych czasami nie jest nawet zachorowanie na chorobę nowotworową. Istnieją choroby nowotworowe (np. niektóre białaczki), które ze względu na niski stopień zaawansowania klinicznego (określany w momencie rozpoznania choroby) nie wymagają zastosowania w leczeniu metody przeszczepienia komórek macierzystych - krwiotwórczych podczas pierwszego zachorowania. Wskazaniem jest dopiero nawrót - wznowa choroby. Wynika to z uzyskiwanych wyników leczenia standardową chemioterapią w niektórych chorobach dającą podobne wyniki - przy mniejszym ryzyku powikłań toksycznych i infekcyjnych.
Jednak z praktycznego punktu zastosowania tego źródła komórek macierzystych ograniczmy się do wymienienia chorób, w których leczeniu zastosowano już w Polsce u pacjentów pediatrycznych pobrane od chorego dziecka w trakcie leczenia krwiotwórcze komórki macierzyste :
a) choroby rozrostowe - (wg częstości przeszczepiania autologicznych komórek macierzystych) : chłoniaki złośliwe, ostra białaczka szpikowa, ostra białaczka limfoblastyczna, ziarnica złośliwa, przewlekła białaczka szpikowa, histiocytoza złośliwa,
b) guzy lite - (wg częstości przeszczepiania autologicznych komórek macierzystych): zwojak zarodkowy, mięsak Ewinga, mięsak prążkowano-komórkowy, guzy ośrodkowego układu nerwowego i inne guzy wieku dziecięcego.

Mit 5 "Krew pępowinowa może służyć całej rodzinie"
Fakty
Przechowywana krew pępowinowa może posłużyć jedynie (bez wykonywania dodatkowych badań zgodności tkankowej) do leczenia pacjenta, od którego została pobrana. Po wykonaniu dodatkowych badań mających na celu potwierdzeniu zgodności (przy pomocy badań antygenów zgodności tkankowej - antygenów HLA) pomiędzy przechowywanym materiałem biologicznym a potencjalnym biorcą, może posłużyć również (ze statystycznym prawdopodobieństwem wynoszącym 25% - dla dwojga rodzeństwa) choremu rodzeństwu.
Do określenia stopnia zgodności pomiędzy preparatem krwi pępowinowej a chorym bratem lub siostrą wystarczy przebadać mniejszą liczbę antygenów zgodności tkankowej w porównaniu z konieczną do przebadania liczbą antygenów HLA przed planowanym przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych pochodzących ze szpiku lub pobranych z mobilizowanej czynnikiem wzrostu krwi obwodowej.

Kolumna na prawach ogłoszenia 967425A

W teorii to wszystko wygląda ładnie, a jak to jest w praktyce? Na świecie? A w Polsce?
Do końca 2006 roku na świecie (według różnych źródeł) wykonano już ponad 7 tysięcy transplantacji komórek z krwi pępowinowej, w tym ponad 600 transplantacji od dawcy rodzinnego - rodzeństwa i kilkadziesiąt transplantacji autologicznych - czyli przeszczepione komórki pochodziły z krwi pępowinowej chorego dziecka. W Polsce od czasu pierwszej transplantacji rodzinnej krwi pępowinowej przeprowadzonej w 2000 roku przeprowadzono jeszcze u chorych dzieci pięć takich transplantacji. Muszę dodać, że transplantacja komórek macierzystych z pozostałych dwóch źródeł szpiku i krwi obwodowej - jako metoda leczenia chorych dzieci - jest regularnie wykonywana od 1989 roku. Dzisiaj już w pięciu dziecięcych oddziałach transplantacji.

Jeśli rodzice zdecydują się na pobranie krwi pępowinowej, to jak ono przebiega?
Pobranie krwi pępowinowej jest przeprowadzane oczywiście w dniu porodu przy pomocy zestawu Polskiego Banku Komórek Macierzystych. Po pobraniu krwi przez przeszkolony personel medyczny zgłoszona do PBKM krew pępowinowa jest przesyłana przez firmę kurierską z miejsca pobrania do laboratorium PBKM, w którym wykwalifikowany personel poddaje krew pępowinową preparatyce i zamrożeniu w warunkach umożliwiających długotrwałe przechowywanie.

Czy może Pan powiedzieć, czy istnieją skutki uboczne takiego pobrania krwi pępowinowej ?
Uważam, że w przypadku pobrania krwi pępowinowej z zachowaniem zasad bezpieczeństwa wobec noworodka i matki - nie występują u nich żadne skutki uboczne. Dosłownie i w przenośni. Dosłownie, bo nie ma zagrożenia zdrowia ani tym bardziej życia z powodu prawidłowego przebiegu pobierania krwi pępowinowej. W przenośni, bo pobieranie komórek krwi pępowinowej jest pozbawione jakichkolwiek wątpliwości etycznych oraz całkowicie niebolesne dla noworodka i oczywiście jego matki.

Dlaczego Pana zdaniem klienci powinni wybrać akurat Polski Bank Komórek Macierzystych (PBKM)?
Po pierwsze, dla każdego klienta powinno być absolutnie czytelne, kto odpowiada za cały proces preparatyki krwi. PBKM posiada swoje własne laboratorium, a preparatykę wykonują etatowi pracownicy. Nasi konkurenci korzystają z podwykonawstwa państwowych szpitali. Jeśli więc coś złego stanie się z krwią, nie wiadomo kto za to ponosi odpowiedzialność.
Po drugie jako jedyny z banków byliśmy poddani kontrolom z Krajowego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa oraz z Instytutu Hematologii. Ponadto firma jest jako jeden z dwóch banków zarejestrowana jako Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej i była w związku z tym poddana kontroli Ministerstwa Zdrowia. Pozytywne przejście tych kontroli pozwala zapewnić jeszcze większe bezpieczeństwo i lepszą jakość przechowywanego materiału biologicznego. Poza tym tylko w PBKM na pełnym etacie pracują lekarz transfuzjolog i lekarz transplantolog kliniczny z doświadczeniem w przeszczepianiu krwi pępowinowej u dzieci w Polsce. Inne banki nie zatrudniają specjalistów! Również nasza Rada Naukowa działa w sposób aktywny, a kilku jej członków przeprowadza regularne kontrole w laboratorium. Klient dzwoniąc do firmy może liczyć na konsultacje ze specjalistą, który potrafi udzielić odpowiedzi praktycznie na każde pytanie. Najprawdopodobniej PBKM ma zdecydowanie najlepsze procedury pobierania, preparatyki i przechowywania krwi pępowinowej. Świadectwem tego może być fakt, że w Akademii Medycznej w Lublinie wykładany jest przedmiot bazujący na tych procedurach! Ponadto procedury te opierają się o ponad 10-letnie doświadczenia amerykańskie - członkiem Rady Naukowej PBKM jest dr Roger Mrowiec, szef jednego z największych amerykańskich banków krwi pępowinowej. Chciałbym też pochwalić się, że nasz proces preparatyki pozwala na największy odzysk komórek macierzystych po rozmrożeniu, co potwierdziliśmy wieloma badaniami. Dzięki temu jakość materiału do przeszczepienia stoi na najwyższym poziomie.

Ile jest komercyjnych banków krwi pępowinowej w Polsce i na świecie?
W Polsce mamy osiem komercyjnych banków krwi pępowinowej. Myślę, że to trochę za dużo i z pewnością musi dojść do zjawiska przejęć i fuzji. Podobnie sytuacja wygląda na świecie (banków jest ponad 100) - np. w USA procesy konsolidacji już się zaczęły.

A ilu klientów ma PBKM?
Mogę powiedzieć, że grubo ponad 6000.

Jak wygląda pozycja PBKM na tle konkurencji?
Oceniamy, że w 2006 roku wśród nowo pozyskanych klientów nasz udział w rynku wyniósł 47 - 48%. To świetny wynik na 8 banków. Udział ten udaje się utrzymać od 2 lat, a nawet go lekko zwiększać. Nie jest to łatwe, ale... dajemy radę. Przewagi PBKM są oczywiste dla klienta.

Ilu klientów w Polsce decyduje się na pobranie krwi? Ile to kosztuje?
Nasza usługa kosztuje około 2000-2500 złotych. Później - od drugiego roku - płaci się za przechowywanie krwi tylko 400 złotych rocznie. Są możliwości rozłożenia płatności na raty oraz system przedpłat ze zniżkami. Oceniam, że z oferty banków krwi pępowinowej korzysta kilka procent rodzących. Ci, których nie stać na taką usługę powinni mieć możliwość oddania krwi do banku publicznego. Niestety na taki bank w Polsce nadal nie ma funduszy...

Mieszkam w małej miejscowości, i chciałabym zabezpieczyć krew pępowinową swojego dziecka. Czy też mogę zlecić pobranie krwi pępowinowej i jak to zrobić?
Oczywiście. Współpracujemy z około 300 szpitalami położniczymi w całej Polsce, przeszkoliliśmy też ponad 2000 położnych. Posiadamy sieć własnych konsultantów medycznych, którzy w poszczególnych województwach służą fachową radą i pomocą wszystkim zainteresowanym. Ponadto duża ilość pobrań wykonywanych stale dla PBKM pozwala na uniknięcie błędów zdarzających się innym bankom.

Dziękuję bardzo za odpowiedzi. Czy chciałby Pan Doktor dodać coś na zakończenie naszej rozmowy?
Należy pamiętać, że krew pępowinowa nie jest uniwersalnym lekarstwem na wszystkie choroby.
Jej pobranie celem zabezpieczenia komórek krwiotwórczych (jak wspomniałem już używanych standardowo do leczenia) stwarza zawsze dodatkową szansę dla chorego, podwyższa w razie wystąpienia choroby leczonej transplantacją prawdopodobieństwo powrotu do zdrowia.
W przypadku przykładów licznych badań prowadzonych nad komórkami tkankowymi, celem wdrożenia ich zastosowania w medycynie regeneracyjnej, mogę powiedzieć, że obserwuję dynamiczny postęp medycyny. Wyniki tych badań dają nadzieję na zastosowanie nowych metod leczenia szeregu chorób (oprócz już wcześniej wymienionych) takich jak dystrofia mięśniowa czy uszkodzenie rdzenia kręgowego.

Fakty i mity na temat krwi pępowinowej
Materiał opracowany przez specjalistów PBKM S.A.: dr. n. med. Dariusza Boruczkowskiego i dr. hab. Jana Sablińskiego

Mit 1 "Krew pępowinowa jest niewykorzystywana w Polsce"
Fakty
W Polsce dotychczas wykonano kilkanaście przeszczepów krwi pępowinowej, z czego kilka u dzieci. Krew pępowinowa od zgodnego dawcy rodzinnego (od siostry), po raz pierwszy została przeszczepiona w Polsce (jako jedyne źródło rekonstytucji układu krwiotworzenia) już w 2000 roku. W tym przypadku została zastosowana przez lekarzy do leczenia chłopca z ostrą białaczką szpikową. Krew pępowinowa od zgodnego włoskiego dawcy niespokrewnionego, po raz pierwszy została przeszczepiona w Polsce (również jako jedyne źródło rekonstytucji układu krwiotworzenia) w 2005 roku. Posłużyła do zastąpienia chorego szpiku u chłopca z chorobą wrodzoną - niedokrwistością Fanconiego.
Przeszczepienia te zostały wykonane w Poznaniu w Klinice Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej II Katedry Pediatrii Akademii Medycznej. Ponadto w Polsce przeszczepy krwi pępowinowej u dzieci wykonano w Klinice Hematologii i Onkologii Dziecięcej II Katedry Pediatrii Akademii Medycznej w Lublinie.
Na terenie kraju jest pięć ośrodków, które mogą podjąć się przeszczepienia krwi pępowinowej u dziecka (w nawiasie rok powstania) :
1 Poznań  (1989)
2 Wrocław (1994)
3 Lublin (1998)
4 Kraków (2002)
5 Bydgoszcz (2003)
Ponadto przeszczepienia krwi pępowinowej u osób dorosłych mogą być przeprowadzone w Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Warszawie i we Wrocławiu.

Mit 2 "Ilość krwi pępowinowej jest niewystarczająca"
Fakty
O wartości krwi pępowinowej jako materiału biologicznego do przeszczepienia celem rekonstytucji układu krwiotworzenia świadczy nie tylko jej ilość pobrana podczas porodu. Drugim ważnym parametrem jest zawartość komórek jednojądrzastych (leukocytów) w mikrolitrze. Uwzględnienie powyższych obu parametrów pozwala wstępnie ocenić "wartość" krwi pępowinowej jako potencjalnego źródła rekonstytucji układu krwiotworzenia. Ostateczna ocena preparatu jest jednoznaczna jednak dopiero po dokładnym określeniu ilości zawartych w niej komórek macierzystych.
Biorąc od uwagę powyższe parametry można stwierdzić, że średni pojedynczy zabezpieczony materiał biologiczny wystarczy do pełnej rekonstytucji układu krwiotworzenia u dziecka ważącego około 40 kg. W przypadku cięższego pacjenta można inne zgodne preparaty krwi pępowinowej z biorcą łączyć i podawać w zwielokrotnionej liczbie (przeszczepienie sekwencjonowane), tak aby liczba przeszczepianych komórek macierzystych była odpowiednio proporcjonalna do ciężaru ciała chorego biorcy. Istnieje również możliwość łączenia porcji krwi pępowinowej i komórek macierzystych ze szpiku lub z krwi obwodowej po mobilizacji.
Ponadto na świecie wykonuje się już przeszczepienia z namnożonych poza organizmem komórek macierzystych krwi pępowinowej. W Polsce, jak na razie, technologia ta nie jest dostępna.
W przypadku medycyny regeneracyjnej, nowej gałęzi medycyny wykorzystującej możliwości transdyferencjacji (różnicowania się) komórek macierzystych - mezenchymalnych w inne linie komórkowe, ilość komórek nie jest ograniczeniem metody leczniczej polegającej na pozyskiwaniu z komórek krwi pępowinowej komórek, które mogą przekształcić się w inne rodzaje tkanek organizmu. Istnieje wiele opisanych przykładów badań naukowych prowadzonych w tej dziedzinie oraz prób wykorzystania wyników w klinice.

Mit 3 "Krew pępowinowa własna jest gorsza od cudzej"
Fakty
Dzisiejsza medycyna wykorzystuje własne krwiotwórcze komórki macierzyste uzyskane od pacjenta nawet pomimo równolegle przeprowadzanego leczenia niektórych chorób. Zabezpieczenie krwiotwórczych komórek macierzystych już podczas porodu, umożliwia w razie potrzeby przeprowadzenia transplantacji krwiotwórczych komórek macierzystych szybsze zebranie potrzebnego materiału biologicznego, potrzebnego do wyleczenia pacjenta. Przeszczepienie własnych krwiotwórczych komórek macierzystych znajduje również zastosowanie w leczeniu niektórych chorób nowotworowych.
Wskazaniem do wykonanych już w Polsce u dzieci przeszczepień autologicznych (własnych) komórek macierzystych - krwiotwórczych były - według częstości wykonanych transplantacji - choroby rozrostowe układu krwiotwórczego (chłoniaki, białaczki, ziarnica złośliwa) oraz guzy lite (zwojak zarodkowy, guz kości, mięsak prążkowanokomórkowy, guzy ośrodkowego układu nerwowego).
Zaletą przeszczepienia własnych komórek jest m.in. brak możliwości wystąpienia choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (Graft versus Host Disease - GvHD), powikłania występującego po przeszczepieniach komórek allogenicznych (od rodzeństwa lub dawcy niespokrewnionego), która to choroba może przebiegać w sposób szkodliwy dla biorcy.
W przypadku braku powyższej reakcji po transplantacji komórek macierzystych, nie występuje również reakcja przeszczep przeciwko nowotworowi skierowany przeciwko chorobom rozrostowym układu krwiotwórczego (np. reakcja przeszczep przeciwko białaczce - Graft versus Leukemia Reaction - GvLR) lub przeciwko guzom litym (Graft versus Tumour Reaction - GvTR).
Jednakże w przypadkach chorób spowodowanych defektem komórki macierzystej (np. ciężka niedokrwistość aplastyczna), chorób związane z zaburzeniami spichrzania (np. adrenoleukodystrofia), dziedzicznych zaburzeń odporności (np. zespół Wiskotta - Aldricha) zastosowanie własnej krwi pępowinowej lub innego autologicznego - własnego źródła komórek macierzystych rzeczywiście nie ma sensu, ponieważ taka transplantacja nie doprowadzi do wyleczenia choroby podstawowej.
Autologiczna transplantacja komórek macierzystych ma zatem pewne wady, natomiast absurdem jest stwierdzenie, że własna krew pępowinowa zawsze "gorsza" od cudzej krwi pępowinowej.
Fakt, że spośród wykonanych dotychczas 6000 przeszczepień - kilkadziesiąt było z krwi własnej, kilkaset od rodzeństwa, a reszta od osób niespokrewnionych, wynika jedynie ze statystyki. Porcja krwi z banku publicznego, z której wykonuje się przeszczepienie dla osoby niespokrewnionej, może być bowiem zastosowana statystycznie u setek, jeśli nie tysięcy osób.

Mit 4 "krew pępowinowa służy tylko do leczenia białaczek"
Fakty
Transplantacja komórek macierzystych z krwi pępowinowej stanowi uznaną na świecie, w Europie i w Polsce metodę leczenia (powiększającej się listy możliwych w ten sposób do wyleczenia) chorób dziedzicznych. W drugiej dużej grupie chorób możliwych do wyleczenia tą metodą znajdują się schorzenia nienowotworowe jak i choroby nowotworowe (białaczki i guzy lite).
Ogółem lista wszystkich chorób, których leczenie powyższą metodą jest już uznanym postępowaniem standardowym albo jest już przeprowadzane według przepisów tzw. kontrolowanych badań klinicznych lub znajduje się w fazie leczenia eksperymentalnego - zawiera niemal 80 pozycji.
Wskazaniem do przeszczepienia komórek macierzystych - krwiotwórczych czasami nie jest nawet zachorowanie na chorobę nowotworową. Istnieją choroby nowotworowe (np. niektóre białaczki), które ze względu na niski stopień zaawansowania klinicznego (określany w momencie rozpoznania choroby) nie wymagają zastosowania w leczeniu metody przeszczepienia komórek macierzystych - krwiotwórczych podczas pierwszego zachorowania. Wskazaniem jest dopiero nawrót - wznowa choroby. Wynika to z uzyskiwanych wyników leczenia standardową chemioterapią w niektórych chorobach dającą podobne wyniki - przy mniejszym ryzyku powikłań toksycznych i infekcyjnych.
Jednak z praktycznego punktu zastosowania tego źródła komórek macierzystych ograniczmy się do wymienienia chorób, w których leczeniu zastosowano już w Polsce u pacjentów pediatrycznych pobrane od chorego dziecka w trakcie leczenia krwiotwórcze komórki macierzyste :
a) choroby rozrostowe - (wg częstości przeszczepiania autologicznych komórek macierzystych) : chłoniaki złośliwe, ostra białaczka szpikowa, ostra białaczka limfoblastyczna, ziarnica złośliwa, przewlekła białaczka szpikowa, histiocytoza złośliwa,
b) guzy lite - (wg częstości przeszczepiania autologicznych komórek macierzystych): zwojak zarodkowy, mięsak Ewinga, mięsak prążkowano-komórkowy, guzy ośrodkowego układu nerwowego i inne guzy wieku dziecięcego.

Mit 5 "Krew pępowinowa może służyć całej rodzinie"
Fakty
Przechowywana krew pępowinowa może posłużyć jedynie (bez wykonywania dodatkowych badań zgodności tkankowej) do leczenia pacjenta, od którego została pobrana. Po wykonaniu dodatkowych badań mających na celu potwierdzeniu zgodności (przy pomocy badań antygenów zgodności tkankowej - antygenów HLA) pomiędzy przechowywanym materiałem biologicznym a potencjalnym biorcą, może posłużyć również (ze statystycznym prawdopodobieństwem wynoszącym 25% - dla dwojga rodzeństwa) choremu rodzeństwu.
Do określenia stopnia zgodności pomiędzy preparatem krwi pępowinowej a chorym bratem lub siostrą wystarczy przebadać mniejszą liczbę antygenów zgodności tkankowej w porównaniu z konieczną do przebadania liczbą antygenów HLA przed planowanym przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych pochodzących ze szpiku lub pobranych z mobilizowanej czynnikiem wzrostu krwi obwodowej.
 

Kolumna na prawach ogłoszenia 967425A