Podczas porodu, po odpępnieniu, czyli po odcięciu dziecka od pępowiny, pozostaje w łożysku krew pępowinowa. Panie Doktorze co to jest właściwie - ta krew pępowinowa?
Krew pępowinowa to krew, która po pierwsze podczas porodu pozostaje niewykorzystana w łożysku i sznurze pępowiny, a po drugie to uznane źródło tzw. krwiotwórczych komórek macierzystych (składowych szpiku kostnego) oraz komórek macierzystych, z których mogą powstać inne, poza krwią, tkanki. Krwiotwórcze komórki macierzyste dzięki swoim cechom mają zapewnić prawidłową czynność układu szpiku. Druga pula komórek macierzystych - tzw. komórki tkankowe (komórki będące obiektem zainteresowania medycyny regeneracyjnej) zapewniają ciągłą wymianę innych komórek a przez to stałą odnowę tkanek organizmu (np. śluzówki przewodu pokarmowego)

Czy to jest ta krew, która może być zamiast szpiku użyta do transplantacji, celem wyleczenia dziecka z choroby nowotworowej?
Rzeczywiście, u chorych polskich dzieci od 1989 roku (kiedy powstał pierwszy dziecięcy oddział transplantacji) wykorzystuje się do transplantacji krwiotwórcze komórki macierzyste pobrane ze szpiku. Od 1994 roku wykorzystuje się te same komórki pobrane po mobilizacji z krwi obwodowej. A od 2000 roku do leczenia wykorzystuje się również komórki macierzyste zawarte właśnie we krwi pępowinowej - o której rozmawiamy.
W takim razie w jakich chorobach można już wykorzystać do leczenia komórki macierzyste krwi pępowinowej?
Istnieje kilkadziesiąt chorób, w których istnieją już udokumentowane wskazania do transplantacji komórek macierzystych znajdujących się w szpiku, krwi obwodowej i we krwi pępowinowej. Choroby, w których można zastosować transplantacje autologiczne, czyli swoich komórek macierzystych to m.in. choroby rozrostowe (wymieniam grupy chorób według częstości przeszczepiania): chłoniaki, białaczki, ziarnica, histiocytoza oraz guzy lite (również wymienione według częstości przeszczepiania): guzy tkanek miękkich, kości, guzy ośrodkowego układu nerwowego i inne guzy wieku dziecięcego. Do leczenia można zastosować również komórki z krwi pępowinowej rodzeństwa (notabene taka transplantacja nazywa się allogeniczną). Przeszczepienie takich komórek stosuje się jako metodę leczenia - oprócz już wymienionych poprzednio chorób - dodatkowo we wrodzonych niedoborach odporności, wrodzonych zaburzeniach metabolizmu, wrodzonych niedokrwistościach.

W związku z powyższymi możliwościami zastosowania, nasuwa się pytanie czy już istnieją wskazania do pobrania krwi pępowinowej?
Dzisiaj najczęstszym praktycznym zastosowaniem komórek macierzystych krwi pępowinowej w medycynie transplantacyjnej jest ich przeszczepienie podczas leczenia choroby nowotworowej lub nienowotworowej (wrodzonej lub nabytej) w celu odtworzenia puli krwiotwórczych komórek macierzystych szpiku produkujących na dalszych etapach rozwoju krwinki czerwone (erytrocyty), krwinki białe (leukocyty) oraz płytki krwi (trombocyty).
W związku z powyższym można przyjąć, że wskazaniem może być:
- (ze strony rodziców) konieczność zabezpieczenia materiału biologicznego do ewentualnego przeszczepienia w przypadkach występowania w rodzinie choroby wymagającej leczenia przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych (obciążony wywiad rodzinny) lub wystąpienie u rodziców biologicznych dziecka choroby wymagającej leczenia przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych i możliwość, ze względu na uwarunkowania genetyczne, przekazania jej potomstwu,
- (ze strony dziecka) stwierdzenie u starszego rodzeństwa (posiadającego tych samych rodziców biologicznych) choroby wymagającej leczenia przeszczepieniem komórek macierzystych.
Poza tym należy koniecznie jeszcze wspomnieć o przyszłych możliwościach drugiej puli komórek - wspomnianych już komórek tkankowych (niezróżnicowanych jeszcze komórek, które mają zdolność przekształcania się w dojrzałe komórki tkanki z której się wywodzą). Z komórek tych obecnych również w każdej krwi pępowinowej, naukowcy potrafią, na razie w warunkach laboratoryjnych uzyskać komórki mięśnia sercowego, kości, chrząstki, komórki tłuszczowe oraz spowodować ich różnicowanie w kierunku komórek nerwowych, komórek wątroby, trzustki lub wybranych komórek układu oddechowego. Wspomniane badania naukowe mają na celu jak najszybsze, ale wymagające czasu, opracowanie nowocześniejszych metod leczenia chorób serca (choroby niedokrwiennej, zawału mięśnia sercowego), chorób mózgu (choroby Parkinsona, Alzheimera), wątroby (np. marskość), trzustki (cukrzyca).