|
|
 |
|
|
Czym są komórki macierzyste ?
Wskazania
Wskazania do przeszczepienia komórek macierzystych z krwi pępowinowej są w obecnym stanie wiedzy klinicznej podobne jak do przeszczepiania autologicznego (własnego) i allogenicznego (od dawcy) szpiku.
Są to przede wszystkim nabyte i wrodzone choroby układu krwiotwórczego, choroby nowotworowe (guzy lite), niektóre choroby dziedziczne, niedobory układu odpornościowego. Ostatnio komórki macierzyste przeszczepia się także w chorobach z autoagresji (autoimmunologicznych) i nienowotworowych chorobach hematologicznych.
Znaczna większość wykonanych dotychczas zabiegów dotyczyła przeszczepiania allogenicznej krwi pępowinowej, pochodzącej od niespokrewnionego dawcy. Uzyskane wyniki w leczeniu różnych chorób hematologicznych, nie tylko białaczek, lecz także chłoniaków, ziarnicy, niedokrwistości, po przeszczepieniu krwi pępowinowej były podobne lub lepsze niż po przeszczepieniu allogenicznych komórek szpiku. Dobre wyniki (stabilizacja choroby) uzyskano również po przeszczepieniu allogenicznej krwi pępowinowej u dzieci z ciężką chorobą dziedziczną – mukopolisacharydozą.
W tym miejscu należy stwierdzić, że nie są uzasadnione mylące uogólnienia na temat wyższości przeszczepień allogenicznych nad przeszczepieniami autologicznymi. O rodzaju wykonywanego zabiegu decyduje bowiem bardzo wiele czynników a przede wszystkim rodzaj choroby i określany przed rozpoczęciem leczenia stopień jej klinicznego zaawansowania („ciężkość” choroby), kolejność rzutu choroby (czy jest to pierwsze zachorowanie czy wznowa choroby). Również bardzo ważna jest statystyczna możliwość uzyskania lepszej skuteczności leczenia za pomocą m.in. mniej toksycznej a przez to bezpieczniejszej dla pacjenta autologicznej transplantacji. Poza tym szybkie znalezienie zgodnego w zakresie wszystkich badanych 10 antygentów zgodności tkankowej dawcy nie jest łatwe a przedłużające się poszukiwania kolejnego dawcy mogą zabierać dużo czasu. Dlatego między innymi były, są i będą wykonywane przeszczepienia autologiczne.
Opisano dotychczas co najmniej kilkanaście przypadków pomyślnego przeszczepienia autologicznej krwi pępowinowej u małych dzieci. Już w 1999 roku wykonano w Brazylii pomyślne przeszczepienie autologicznej krwi pępowinowej u dziewczynki leczonej z powodu guza - zwojaka zarodkowego (neuroblastoma) a w Kanadzie w 2001 roku podobne przeszczepienie wykonano u 4-miesięcznego dziecka z retinoblastoma (nowotworem gałki ocznej). W Stanach Zjednoczonych przedstawiono w roku 2001 przypadek skutecznego przeszczepienia autologicznej krwi pępowinowej u dziecka z ciężką postacią nabytej niedokrwistości - anemią aplastyczną. W 2007 roku po raz pierwszy na świecie użyto autologicznej krwi pępowinowej do przeprowadzenia procedury transplantacji komórek macierzystych u dziecka z białaczką.
W 2007 i w 2008 roku Polski Bank Komórek Macierzystych S.A. w ramach własnego programu „Pobranie Krwi Pępowinowej Na Ratunek” przekazał preparaty krwi pępowinowych pochodzące od rodzeństwa celem przeprowadzenia allogenicznych transplantacji.
Najnowszy raport Europejskiej Grupy Przeszczepiania Komórek Hematopoetycznych (EBMT) z 2008 roku podsumowuje zalety użytych w leczeniu jednostek krwi pępowinowej:
- krew pępowinowa jest najczęściej używanym (allogenicznym) źródłem komórek do leczenia chorób wrodzonych
- jest optymalnym źródłem komórek w pediatrii
- najczęstszymi chorobami nowotworowymi leczonymi przy jej pomocy były ostre białaczki
- zwiększającą się stale liczbę transplantacji krwi pępowinowej autorzy tłumaczą m.in. możliwościami łączenia dwóch jednostek krwi pępowinowej
Również w 2008 roku po raz pierwszy w Polsce użyto autologicznej krwi pępowinowej (pochodzącej również z Polskiego Banku Komórek Macierzystych S.A.) do przeprowadzenia leczenia dziecka z poważną chorobą neurologiczną.
Do takich prób wykorzystania krwi pępowinowej upoważniają wyniki licznych doświadczeń na zwierzętach a także badań u ludzi, które wskazują na możliwość transdyferencjacji („przeróżnicowania”) drugiej puli komórek obecnych we krwi pępowinowej tzw. mezenchymalnych (tkankowych) komórek macierzystych krwi pępowinowej na komórki nerwowe, mięśniowe i komórki wątroby lub trzustki. Zakładając taką „plastyczność” komórek macierzystych podejmuje się próby leczenia u ludzi m.in. uszkodzeń mięśnia sercowego autologicznymi komórkami macierzystymi szpiku.
W doświadczeniach in vitro i in vivo wykazano również, że komórki mezenchymalne (tkankowe) są „plastyczne” i mogą różnicować się również na osteoblasty (komórki kości), chondroblasty (komórki chrząstki lub adipocyty (komórki tłuszczowe). Opisane komórki nazwano nieukierunkowanymi somatycznymi komórkami macierzystymi (USSCs – Unrestricted Somatic Stem Cells). Dalsze badania doprowadzą zapewne do rutynowego otrzymywania z krwi pępowinowej komórek zdolnych do naprawy różnych tkanek. Wyniki tych badań wykazują, że uzasadnione są podejmowane ciągle próby leczniczego stosowania komórek macierzystych do naprawy uszkodzonej tkanki nerwowej, kostnej i mięśniowej.
Przedstawione w tym artykule wyniki badań oraz zastosowań klinicznych w hematologii, onkologii, pediatrii (choroby genetycznie uwarunkowane), jak również w dziedzinie medycyny regeneracyjnej wykazują, celowość pobierania i przechowywania krwi pępowinowej zarówno autologicznej jak i allogenicznej. |
|
|
